سه درسی که می توان از طبیعت بهار آموخت!

نودیها:با فرا رسیدن نوروز و زنده شدن طبیعت، گویا زندگی انسان ها نیز تکان خورده، آنها نیز به جنب و جوشی تازه در می آیند. آری! طبیعت، ما را به سوی خود فرا می خواند. فراخوانی که در آن، طبیعت، انبوه مردم را بر پهنای خود به لذÙ‘ت بردن از تماشای این همه زیبایی و شگفتی، مهمان کرده است. از دیرباز، فراغت ایرانیها در ایÙ‘ام نوروز، با مسافرت و گردش، عجین شده است. هم آغوش شدن با طبیعت زنده بهاری، حاوی نکات و دقÙ‘ت هایی است که قسمتی از آنها را می توان از آیات نورانی قرآن و کلام گهربار اهل بیت(علیهم السلام) به دست آورد. در این نوشتار، قدم به قدم در دل طبیعت، با کلامی از آسمان و آسمانیان کوله بار سفر می بندیم.

تجربه ای از جنس معاد

از مهمترین ویژگیهای مورد تØ£کید بهار از نگاه کتاب هدایتگر جاوید و کلام خدا، توجÙ‘ه به بُعد زنده کردن دوباره طبیعت توسÙ‘ط خداوند متعال است. داستانی که هر سال تکرار می شود(بهار)، بارها از سوی قرآن کریم به عنوان یکی از دلایل محکم امکان وقوع معاد و جهان واپسین و زنده شدن دوباره انسانها بیان شده است. می فرماید: وÙŽ تÙŽرÙŽÙ‰ الْأَرÙ’ضÙŽ هامِدÙŽهÙ‹ فَإِذا Ø£ÙŽنÙ’زÙŽلÙ’نا عÙŽلÙŽیÙ’هÙŽا الÙ’ماØ¡ÙŽ اهÙ’تÙŽزÙ‘ÙŽتÙ’ وÙŽ رÙŽبÙŽتÙ’ وÙŽ Ø£ÙŽنÙ’بÙŽتÙŽتÙ’ مِنÙ’ کُلِّ زÙŽوÙ’جٍ بÙŽهیجٍ * ذلِکÙŽ بِأَنÙ‘ÙŽ اللÙ‘ÙŽهÙŽ هُوÙŽ الÙ’حÙŽقُّ وÙŽ Ø£ÙŽنÙ‘ÙŽهُ یُحÙ’یِ الÙ’مÙŽوÙ’تى‏ وÙŽ Ø£ÙŽنÙ‘ÙŽهُ عÙŽلى‏ کُلِّ شÙŽیْ‏ءٍ قÙŽدیرٌ؛ و زمین را خشکیده مى‏بینÙ‰ ولى‏ چون آب بر آن فرود آوریم به جنبش در مÙ‰ آید و نموÙ‘ مÙ‰ کند و از هر نوع رستنی هاى‏ نیکو مى‏رویاند. اینقدرت نمایی ها بدان سبب است که خدا خود حقÙ‘ است، و اوست که مردگان را زنده مى‏کند وهم‏ اوست که بر هر چیزÙ‰ تواناست. (حجØ› ۵-۶) با قدم زدن در طبیعت و نگاه به شکوفه های زیبایی که در مقابل چشمان، به حریر گلبرگهاشان خود را پوشیده اند، در یک لحظه سه درس می آموزیم!  اوÙ‘لØ› چند روزی بیشتر، این گُل، شاداب و باطراوت نخواهد ماند و به چشم برهم زدنی از بین خواهد رفت. این درس اوÙ‘ل استØ› درس سرعت ثانیه های عمر. درس فرصت. اینکه قدر عمر، قدر این دور هم بودن ها را بدانیم و برای همدیگر پلÙ‘ه ای باشیم تا ملاقات خدا! این است معنای برادری که: إِنÙ‘ÙŽمÙŽا الÙ’مُؤْمِنُونÙŽ إِخÙ’وÙŽهÙŒ فÙŽØ£ÙŽصÙ’لِحُوا بÙŽیÙ’نÙŽ Ø£ÙŽخÙŽوÙŽیÙ’کُمÙ’ وÙŽ اتÙ‘ÙŽقُوا اللÙ‘ÙŽهÙŽ لÙŽعÙŽلÙ‘ÙŽکُمÙ’ تُرÙ’حÙŽمُون‏؛ در حقیقت، مؤمنان با هم برادرند، پس میان برادرانتان را سازش دهید و از خدا پروا بدارید، امید که مورد رحمت قرار گیرید. (حجراتØ› ۱۰) دومØ› چه زود از چوب خشک زمستانی، گلبرگ های زیبای بهاری دمیده شدند. چه کنیم تا اینچنین زیبا و باطراوت در صحرای محشر، به پاخیزیم. قرآن کریم، طراوت و ایمنی در روز محشر را در گرو زیبایی اعمال می داند و می فرماید: مÙŽنÙ’ جاØ¡ÙŽ بِالÙ’حÙŽسÙŽنÙŽهِ فÙŽلÙŽهُ خÙŽیÙ’رÙŒ مِنÙ’ها وÙŽ هُمÙ’ مِنÙ’ فÙŽزÙŽعٍ یÙŽوÙ’مÙŽئِذٍ آمِنُونÙŽØ› کسانÙ‰ که عمل نیک و شایسته انجام دادند، پاداشÙ‰ بهتر از آن مى‏بینند و آنها از وحشت و سختÙ‰ این روز در امانند. (نملØ› ۸۹) زیبایی Ø¥حیای در روز قیامت، بستگی به زیبایی کردار ما دارد. برای یکدیگر مثل گُل، لطیف و بی آزار باشیم. سومØ› و از همه مهمتر، درس پیداکردن خالق این زیبایی هاست. دیدن دست قدرتی که اینچنین زیبایی ها را می آفریند و پی در پی خلق می کندØ› چنانکه قرآن کریم می فرماید: Ø£ÙŽ وÙŽ لÙŽمÙ’ یÙŽتÙŽفÙŽکÙ‘ÙŽرُوا فی‏ Ø£ÙŽنÙ’فُسِهِمÙ’ ما خÙŽلÙŽقÙŽ اللÙ‘ÙŽهُ السÙ‘ÙŽماواتِ وÙŽ الْأَرÙ’ضÙŽ وÙŽ ما بÙŽیÙ’نÙŽهُما إِلاÙ‘ÙŽ بِالÙ’حÙŽقِّ وÙŽ Ø£ÙŽجÙŽلٍ مُسÙŽمًّى وÙŽ إِنÙ‘ÙŽ کÙŽثیراÙ‹ مِنÙŽ النÙ‘ÙŽاسِ بِلِقاءِ رÙŽبِّهِمÙ’ لÙŽکافِرُون‏؛ آیا در خودشان به تفکÙ‘ر نپرداخته‏اند؟ خداوند آسمانها و زمین و آنچه را که میان آن دو است، جز به حق و تا هنگامÙ‰ معیÙ‘ن، نیافریده است، وبا این همه‏ بسیارÙ‰ از مردم، لقاÙ‰ پروردگارشان را سخت منکرند. (رومØ› ۸) پس نباید از دیدن تصویر خالق، در آینه خلقت، غفلت کرد و سرگرم خود آینه شد. بلکه باید در آینه خلقت، به دنبال خالق آن بگردیم.

سفرهای قرآنی

فارغ از شگفتی های درس آموز طبیعت، نوروز، بستری برای استفاده از قابلیÙ‘ت رمزآلود "سفر کردن"، مهیÙ‘ا ساخته است. قرآن، همه انسان ها را به سیر و سفر، ترغیب می کند و می فرماید: قُلÙ’ سیرُوا فِی الْأَرÙ’ضِ فÙŽانÙ’ظُرُواØ› بگو: «در زمین بگردید و بنگرید...» (عنکبوتØ› ۲۰) قرآن، نمونه های گوناگونی از سفر شخصیÙ‘ت های اوÙ‘ل داستان های خود را برای تبیین درس های قابل استفاده در این مسافرت ها بیان می کند. یک نمونه از سفرهای تشریح شده در قرآن که درسهای فراوانی در دل آن نهفته است، داستان سفر حضرت موسی و حضرت خضر (علیهمالسلام) است. در این داستان، حضرت موسی به سفری می رود که همراه با عجایب درس آموزی است و ضمن آن، صبر و دانش خود را نیز محک جدÙ‘ی می زند و تجارب گران قیمتی به دست می آورد. بنابراین، مسافرت، فرصتی است برای شناخت خود و دیگران!

کوله بار سفر

در دین اسلام به خصوص در روایات اهل بیت(علیهم السلام) نکات فراوانی در مورد آداب، ظرافت ها، احکام و درس های سفر کردن بیان شده است. مسافرت، همیشه سختی هایی را دارد. مهمترین اصل برای سفر، آمادگی و برنامه ریزی دقیق است. این همه برنامه ریزی و دقÙ‘ت، برای این است که با مشکلات ناخواسته در مسافرت برخورد نکنیم و بتوانیم بیشترین فایده را از سفر ببریم. حال، سؤال این است که مگر چه فوایدی در مسافرت کردن وجود دارد که برای به دست آوردن آنها باید سختی راه را تحمÙ‘ل کرد؟ امام علی(علیه السلام) در مورد فواید مسافرت می فرمایند: تÙŽغÙŽرÙ‘ÙŽبÙ’ عÙŽنِ الْأَوÙ’طÙŽانِ فِی طÙŽلÙŽبِ الÙ’عُلÙŽÙ‰ وÙŽ سÙŽافِرÙ’ فÙŽفِی الْأَسÙ’فÙŽارِ خÙŽمÙ’سُ فÙŽوÙŽائِدÙŽ تÙŽفÙŽرُّجُ هÙŽمٍّ وÙŽ اکÙ’تِسÙŽابُ مÙŽعِیشÙŽهٍ وÙŽ عِلÙ’مÙŒ وÙŽ آدÙŽابÙŒ وÙŽ صُحÙ’بÙŽهُ مÙŽاجِدØ› براÙ‰ کسب بلند مرتبگÙ‰ از وطن خود دور شو و سفر کن که در مسافرت پنج فایده است: برطرف شدن اندوه، بدست آوردن روزÙ‰ و دانش و آداب زندگÙ‰، و هم‏نشینÙ‰ با بزرگواران. (مستدرک الوسائل و مستنبط المسایل ج ۸، ص ۱۱۵، ح ۹۱۹۹) در این روایت زیبا ملاک های یک مسافرت ایده آل بیان شده است. در مسافرت باید به دنبال یکی یا تعدادی از این فواید باشیم.

نتیجه اینکه

نوروز، فرصتی دوباره برای نگاه کردن و دقÙ‘ت در اطراف خود و فراگرفتن درس زندگی جاودانه و عارفانه و لذÙ‘ت بخش است. طبیعت، دید و بازدید، مسافرت و حال و هوای بهاری، همگی معلÙ‘مانی هستند که دست کودک درون ما را گرفته و راه رفتن یاد می دهند. تبیان