همان گونه که اعمال صالح و نیکوی انسان به واسطه برخی گناهان حبط و تباه می شود، بعضی از اعمال نیک نیز سبب تکفیر و از بین رفتن گناهان می گردد. در قرآن و روایات راه ها و مصادیق فراوانی که موجب از بین رفتن گناه و آثار و عوارض آن، بلکه تبدیل سیئات به حسنات شده است، بیان شده است. از مجموع آنها این مطلب به دست می آید که ایمان و عمل صالح و توبه و ترک گناهان کبیره، مطمئن ترین راه از بین بردن گناهان گذشته و جلب محبÙ‘ت الهی است.

---

خواندن نمازهای مستحبی و نافله مخصوصاÙ‹ نماز شب

خداوند در قرآن می فرماید: "وÙŽØ£ÙŽقِمِ الصÙ‘ÙŽلاÙŽهÙŽ طÙŽرÙŽفÙŽیِ النÙ‘ÙŽهÙŽارِ وÙŽزُلÙŽفÙ‹ا مِّنÙŽ اللÙ‘ÙŽیÙ’لِ إِنÙ‘ÙŽ الÙ’حÙŽسÙŽنÙŽاتِ یُذÙ’هِبÙ’نÙŽ السÙ‘ÙŽÙ€یِّئÙŽاتِ"‏؛ هود، ۱۱۴ در آغاز و انجام روز و پاسÙ‰ از شب نماز را بپا دار، که نیکی ها، بدی ها را از میان مى‏برد‏. امام صادق(علیه السلام) در ذیل تفسیر آیه ۱۱۴ هود می فرماید: صلوه المومن باللیل تذهب بما عمل من ذنب النهارØ› نماز شب مومن، گناهان روز او را محو و نابود می سازد.

ایمان و عمل صالح

قرآن کریم می فرماید: إِن تÙŽجÙ’تÙŽنِبُواÙ’ کÙŽبÙŽآئِرÙŽ مÙŽا تُنÙ’هÙŽوÙ’نÙŽ عÙŽنÙ’هُ نُکÙŽفِّرÙ’ عÙŽنکُمÙ’ سÙŽیِّئÙŽاتِکُمÙ’Ø› اگر از گناهان بزرگÙ‰ که از آن ها نهÙ‰ شده‏اید دورÙ‰ گزینید، بدی هاÙ‰ شما را از شما مÙ‰ زداییم. نساØ¡، ۳۱ پس باید کوشید از طریق ازدیاد معرفت و شناخت خدا و آگاهی از نعمت های مادی و معنوی او و انجام عمل صالح، ایمان را تقویت نمود.

توبه

توبه و انابه و بازگشت از گناهان سبب محو و از بین رفتن همه گناهان کبیره و صغیره می گردد. آیات ۶۸ و ۶۹ سوره فرقان به مرتکبین برخی گناهان کبیره وعده عذاب مضاعف و خلود در جهنم داده، سپس فرموده است: مگر کسی که توبه کند و ایمان بیاورد و عمل صالح انجام دهد که در این صورت خداوند (نه تنها) گناهان او را می بخشد (بلکه) سیئات و بدی های اعمال آنها را به حسنات تبدیل می کند.

استغفار

یکی از اموری که سبب می شود گناهان محو شود، استغفار از گناه است که در روایات متعدÙ‘د به آن اشاره شده است. امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: انسان وقتی مرتکب گناهی می شود از صبح گاهان تا هنگام شب به او مهلت می دهند، پس اگر استغفار کرد، عمل او نادیده گرفته می شود. کلینی ،محمد بن یعقوب، کافی، ج ۲، ص ۴۳۷، ح ۱ در روایت دیگری می فرمایند: هفت ساعت به او مهلت می دهند، اگر از گناه توبه کرد چیزی برای او نمی نویسند و اگر هفت ساعت گذشت و از گناه پشیمان نشد برایش می نویسند، و در ادامه می فرمایند: شخص مومن گاهی بعد از بیست سال گناهش به یادش می آید، ولی کافر همان لحظه بعد از انجام گناه فراموش می کند همان، ح ۳ و در روایت دیگری از معصوم(علیهم السلام) نقل شده که حضرت فرمود: برای هر دردی دارویی و داروی گناهان استغفار است. همان، ص ۴۳۹، ح ۸

ترک گناهان بزرگ

ترک گناهان بزرگ، سبب از بین رفتن آثار گناهان کوچک شود: إِن تÙŽجÙ’تÙŽنِبُواÙ’ کÙŽبÙŽآئِرÙŽ مÙŽا تُنÙ’هÙŽوÙ’نÙŽ عÙŽنÙ’هُ نُکÙŽفِّرÙ’ عÙŽنکُمÙ’ سÙŽیِّئÙŽاتِکُمÙ’ وÙŽنُدÙ’خِلÙ’کُم مُّدÙ’خÙŽلاÙ‹ کÙŽرِیمÙ‹اØ› اگر از گناهان بزرگÙ‰ که از آن ها نهÙ‰ شده‏اید دورÙ‰ گزینید، بدی هاÙ‰ شما را از شما مÙ‰ زداییم، و شما را در جایگاهÙ‰ ارجمند در مÙ‰ ‏آوریم. ۳۱، نساØ¡

هر کار خوب و شایسته

هر کار خوب و شایسته و هر فعلی که مصداق حسنه باشد، عاملی برای از بین رفتن سیئات و بدی ها می باشد: انÙ‘ الحسنات یذهبن السیئات ذلک ذکری للذاکریمØ› حسنات، سیئات و گناهان (و آثار آن) را برطرف می سازند. این مطلب تذکر و یادآوری است برای آن هایی که تذکر پذیرند. حسنات، مطلق است و شامل همه عبادات و هر کار ارزشمندی که شرع آن را تØ£یید و تعیین کرده و به قصد تقرÙ‘ب به خدا نجام گیرد، می شود. امیرالمومنین(علیه السلام) می فرماید: انÙ‘ اللÙ‘ÙŽه یکفÙ‘ر بکل حسنهٍ سیئهÙ‹Ø› با انجام دادن هر حسنه، خداوند، یک گناه و سیئه را می پوشاند و محو می سازد. شیخ عبد علÙ‰ بن جمعه، نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۰۲  

طهارت و حضور قلب

پیوسته با طهارت (وضو و غسل و...) بودن و اقامه نمازهای پنجگانه با حضور قلب. سلمان فارسی می گوید: روزی با پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) زیر درختی نشسته بودیم. حضرت شاخه های خشک آن درخت را تکان داد، تمام برگ های آن فرو ریخت. سپس رو به من کرد و فرمود: سوال نکردی چرا این کار را کردم. گفتم: شما بفرمایید، منظورتان چه بوده است. فرمود: هنگامی که مسلمان وضو بگیرد (و مواظب باشد) خوب وضو بگیرد، سپس نمازهای پنجگانه را به جا آورد، گناهان او فرو می ریزد، همان گونه که برگ های این شاخه فرو ریخت. سپس آیه انÙ‘ الحسنات یذهبن السیئات را تلاوت کرد. اساساÙ‹ آیه مذکور به عنوان تعلیل و بیان سرÙ‘ و حکمت وجوب اقامه نماز در سوره هود بعد از امر به اقامه نماز بیان شده است، یعنی نماز به عنوان یکی از مصادیق بارز حسنات، آثار معصیت و تیرگی هایی را که در دل وجود دارد، از بین می برد.

تحمل بیماری

تحمل بیماری، گناهان را نابود می کند. پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) فرمود: السقم یمحو الذنوب. محمدی ری شهری- میزان الحکمه- ج۴

مصایب

ناراحتی ها، مصایب، مشکلات و همÙ‘ و غم ها: پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) فرمود: ساعات المهموم، ساعات الکفÙ‘ارات.   منبع: تبیان