آیاتی از قرآن که به حقوق زنان اختصاص دارند

نودیها:هزار و اندی سال پیش پیامبر گرامی اسلام(ص) مØ£مور به هدایت افرادی شد که دخترانشان را به ناحق می کشتند و اعتقادات خرافی آن‌ها تیشه به ریشه انسانیت می‌زد و حتی ازدواج با مادر خوانده را بر خود حلال می‌شمردندØ› ایشان در چنین شرایطی از سوی خداوند متعال به رسالت و پیامبری برگزیده شد و می‌دانست که دین حق روزی از مرزهای جغرافیایی فراتر می‌رود و امپراتوری‌های بزرگ را زیر پرچم اسلام خواهد آورد.

در بخشی از فصل یکم کتاب شناخت زنان، نوشته باربارا دی آنجلیس می‌خوانیم "حدود صد سال است که زنان در جوامع بشری دارای حقوق مدنی شده اند ..." در حالی که قرآن کریم هزار و چهارصد سال است که حقوق زنان را معرفی کرده، آن هم در دورانی که حتی بانوان حقی در انحصار وراثت نداشتند، به آنان مطابق وظایف زنانه اشان حقوقی داده شد.

البته این‌ها امتیازاتی است که در دنیا نصیب بانوان می‌شود و مسلما در آخرت برای زنان مومن و پاکدامن اجر و قرب بیشتری نزد خداوند خواهد بود. در آن دورانی که مردان با درشت‌گویی و نگاهی تحقیر آمیز به زنان نگاه می‌کنند، خداوند متعال در آیات متعددی می‌فرماید با زنانتان به خوبی رفتار کنید: «و عاشروهن بالمعروف» و با زنانتان به نیکی رفتار کنید. (آیه ۱۹ سوره نساØ¡)

این شرایط در تلخ ترین حلال خداوند، یعنی طلاق هم به مردان یادآوری می‌شود: طلاق (رجعی که شوهر در آن حق رجوع دارد) دو بار است، پس (در هر بار بر شوهر است یا در عده رجوع کردن و او را) به نیکی نگه داشتن و یا (ترک ، رجوع و او را) به خوشی و احسان رها ساختن. و برای شما جایز نیست از آنچه به آنها (به عنوان مهر) داده اید چیزی را پس بگیرید مگر آنکه هر دو بترسند که حدود خدا را برپا ندارند پس اگر (شما حکÙ‘ام شرع) بیم آن داشتید که آن دو حدود خدا را برپا ندارند (در صورتی که هر دو یکدیگر را نمی خواهند یا زن کراهت شدیده دارد به آنها اعلام کنید که) گناهی بر آنها نیست در آنچه زن (برای رهایی خود بعضی از مهر یا همه آن یا بیشتر از آن را به عنوان عوض طلاق) فدیه دهد. اینها مرزهای خداوند است ، از آنها تجاوز نکنید، و کسانی که از مرزهای خدا تجاوز کنند آنها حقیقتا ستمکارند. (آیه ۲۲۹ سوره نساØ¡)

خداوند در آیه ۲۲۳ سوره بقره می‌فرماید: «و چون زنان را طلاق گفتید و به پایان عده خویش رسیدند، پس به خوبÙ‰ نگاهشان دارید یا به خوبÙ‰ آزادشان کنید و آنان را براÙ‰ آزار و زیان رساندن به ایشان نگاه مدارید تا به حقوقشان تجاوز کنید و هر کس چنین کند، قطعاÙ‹ بر خود ستم نموده است و آیات خدا را به ریشخند مگیرید».

آیه ۲۳۶ سوره مبارکه بقره :اگر زنان را قبل از زناشویی یا تعیین مهر، طلاق دهید، گناهÙ‰ بر شما نیست. آنها را (با هدیه‌‏اÙ‰ مناسب) بهره‏مند سازید. آن کس که توانایÙ‰ دارد، به اندازه توانایÙ‰‌اش و آن کس که تنگدست است، به اندازه خودش، هدیه‌اÙ‰ شایسته دهدØ› و این بر نیکوکاران، الزامÙ‰ است. همچنین خداوند آیات ذیل را برای دفاع از حقوق زنان فرستاده و به مؤمنان دستور داده تا بدان ها عمل کنند:

آیه ۲۴۱ سوره مبارکه بقره: براÙ‰ زنان‏ طلاق داده شده، کالاÙ‰ پسندیده (به عنوان هدیه داده شود و این کار) حقÙ‰ بر پرهیزکاران است.

آیه ۲۰ سوره مبارکه نساØ¡: و اگر خواستید همسرÙ‰ دیگر به جاÙ‰ همسرِ پیشین خود ستانید و به یکÙ‰ از آنان مال فراوانÙ‰ داده باشید، چیزÙ‰ از آن را پس مگیرید. آیا مÙ‰‌‌خواهید آن مال را به بهتان و گناهِ آشکار بگیرید؟

 آیه ۶ سوره مبارکه طلاق: آنها را در همان منزل خویش که میسر شماست بنشانید و به ایشان (در نفقه و سکنÙ‰) آزار و زیان نرسانید تا آنان را در مضیقه و رنج در افکنید.

اما بعضی از افراد که از روی عناد و گروه اندکی هم از روی جهل کانون توجهشان بر روی بخشی از سوره مبارکه نساØ¡ درباره اینکه «زنان را بزنید» متمرکز شده است، درحالی که در این دعوی تفاسیر خود ساخته و اشتباهی را در ذهنشان عنوان می‌کنند.

خداوند در آیه ۳۴ سوره مبارکه نساØ¡ می فرماید: «مردان سرپرست زنانند به سبب آنکه خداوند برخی را بر برخی دیگر (مردان را بر زنان در نیروی  جسمی) برتری بخشیده و نیز مردان سرپرست همسران خویش اند به خاطر آنکه از اموالشان ( برای زنان ) خرج می کنند. پس زنان شایسته مطیع و فرمانبرند و به پاس آنکه خداوند (حقوق آنها را) نگه داشته آنها هم (در غیاب شوهر حقوق و اسرار و اموال او را) نگه دارنده اند. و زنانی که از نافرمانی آنها (نسبت به مسائل معاشرت) می ترسید (نخست) آنها را موعظه کنید و (بعد) در خوابگاه از آنها دوری نمایید و (اگر سود نبخشید ، در محدوده دستور شرع) آنها را بزنید ، پس اگر از شما اطاعت نمودند ، دیگر بر (آزار) آنها راهی نجویید ، که همانا خداوند بلند مرتبه و بزرگ است.»

«نشوز» که در این آیه مورد اشاره قرار گرفته، بدان معناست که زن در مقابل تکلیف اختصاصی‌اش در تØ£مین جنسی شوهر، بدون هیچ عذر موجهی سرپیچی نماید. اگر زنی از انجام کارهای خانه، بچه‏‌داری و سایر امور سرباز زند شارع مقدس هیچ حقی برای مرد در برابر آن قرار نداده و لذا مرد نمی‏‌تواند در این موارد واکنش نشان دهد. آیه فوق در مورد بسیاری از مسائل اختلافی زوجین ساکت است و هیچ حقی برای مرد در برابر آن قرار نداده غیر از تØ£مین نیاز جنسی همسر که زن با پیمان ازدواج نسبت به آن متعهد شده است. در فقه اسلامی باید حدود زدن به دقت رعایت شود، برای مثال آیت‌الله سیستانی درباره پرداخت دیه کسی که همسرش را کتک زده است، عنوان می‌کند: اگر صورت سیاه شود دیه ۶ مثقال شرعی طلا است و اگر سرخ شود ۵/۱ مثقال شرعی و اگر در غیر صورت باشد نصف آن است.

بنابراین تنبیهی که نه صورت کبود شود و نه سرخ شود، در واقع زدن نیست بلکه فقط تلنگری است که برخی آن را اشتباه تفسیر کرده‌اند.

شارع مقدس اسلام مسیر رحمانی و نورانی است که چشم و دل مومنان را به صلح و صفا و معرفت روشن می‌کند و برای آشنایی با کتاب خداوند به جای اینکه از گوشه و کنار سخنان لغو بشنویم ، باید خودمان آن را بشناسیم و مطالعه کنیم. درخانه هر مسلمانی قرآن یافت می‌شود، کافی است با خودمان قراری بگذاریم و هر روز یک جزØ¡ یا نیم جزØ¡ را بخوانیم تا در مدت یک یا دو ماه همه آن را تمام کنیم. حتی اگر زبان عربی‌مان خوب نیست ترجمه آن را مطالعه کنیم تا به خو شناسی و بعد خداشناسی برسیم. بهترین راه شروع قرآن خواندن هم معنی سوره مبارکه الرحمن است.

باشگاه خبرنگاران