حضور زنان در عاشورا و پیام رسانی

اسلام مووی- کتاب ، مقاله و پژوهش

حضور زنان در عاشورا و پیام رسانی

مشارکت زنان در جهاد - آموزش صبر Ù€ پیام رسانÙ‰ Ù€ روحیه بخش Ù€ پرستارÙ‰ Ù€ مدیریت Ù€ حفظ ارزش ها Ù€ تغییر ماهیت اسارت ...

مشروح در ادامه

حضور زنان در عاشورا و پیام رسانی

اما درباره حضور این زنان در حادثه عاشورا بیشتر به محور "پیام رسانÙ‰" باید اشاره کرد . البته جهات دیگرÙ‰ نیز وجود داشت که فهرست وار به آنها اشاره مÙ‰ ‏شود که هر کدام مÙ‰ ‏تواند به عنوان " درس عبرت" مورد توجه باشد:

Ù€ مشارکت زنان در جهاد: شرکت در جبهه پیکار و همدلÙ‰ و همراهÙ‰ با نهضت مردانه امام حسین(ع) و مشارکت در ابعاد مختلف آن از جلوه‏هاÙ‰ این حضور است. چه همکارÙ‰ طوعه در کوفه با نهضت مسلم، چه همراهÙ‰ همسران برخÙ‰ از شهداÙ‰ کربلا، چه حتّى اعتراض و انتقاد برخÙ‰ همسران سپاه کوفه به جنایت هاÙ‰ شوهران شان مثل زن خولÙ‰.

- آموزش صبر: روحیه مقاومت و تحمل زنان به شهادت ها در کربلا درس دیگر نهضت بود. اوج این صبورÙ‰ و پایدارÙ‰ در رفتار و روحیات زینب کبرÙ‰(ع) جلوه ‏گر بود.

Ù€ پیام رسانÙ‰: افشاگری هاÙ‰ زنان و دختران کاروان کربلا چه در سفر اسارت و چه پس از بازگشت به مدینه پاسدارÙ‰ از خون شهدا بود. سخنان بانوان، هم به صورت خطبه جلوه داشت، هم گفتگوهاÙ‰ پراکنده به تناسب زمان و مکان.

Ù€ روحیه بخش: در بسیارÙ‰ از جنگ ها حضور تشویق آمیز زنان در جبهه، به رزمندگان روحیه مÙ‰ ‏بخشید. در کربلا نیز مادران و همسران بعضÙ‰ از شهدا این نقش را داشتند.

Ù€ پرستارÙ‰: رسیدگÙ‰ به بیماران و مداواÙ‰ مجروحان از نقش هاÙ‰ دیگر زنان در جبهه‏ ها، از جمله در عاشوراست. نقش پرستارÙ‰ و مراقبت حضرت زینب(س) از امام سجاد(ع) یکÙ‰ از این نمونه ‏هاست. (1)

Ù€ مدیریت: بروز صحنه ‏هاÙ‰ دشوار و بحرانÙ‰، استعدادهاÙ‰ افراد را شکوفا مÙ‰‏سازد.

نقش حضرت زینب(ع) در نهضت عاشورا و سرپرستÙ‰ کاروان اسرا، درس«مدیریت در شرایط بحران»را می ‏آموزد. وÙ‰ مجموعه بازمانده را در راستاÙ‰ اهداف نهضت، هدایت کرد و با هر اقدام خنثÙ‰ کننده نتایج عاشورا از سوÙ‰ دشمن، مقابله نمود و نقشه‏ هاÙ‰ دشمن را خنثÙ‰ ساخت.

Ù€ حفظ ارزش ها: درس دیگر زنان قهرمان در کربلا، حفظ ارزش هاÙ‰ دینÙ‰ و اعتراض به هتک حرمت خاندان نبوت و رعایت عفاف و حجاب در برابر چشم هاÙ‰ آلوده است. زنان اهل بیت، با آن که اسیر بودند و لباس ها و خیمه‏های شان غارت شده بود و با وضع نامطلوب در معرض دید تماشاچیان بودند، اما اعتراض کنان، بر حفظ عفاف تØ£کید مÙ‰ ‏ورزیدند. امÙ‘ کلثوم در کوفه فریاد کشید که آیا شرم نمÙ‰ ‏کنید براÙ‰ تماشاÙ‰ اهل بیت پیامبر جمع شده ‏اید؟

وقتÙ‰ هم در کوفه در خانه‏ اÙ‰ بازداشت بودند، زینب اجازه نداد جز کنیزان وارد آن خانه شوند. در سخنرانÙ‰ خود در کاخ یزید نیز بر این گونه گرداندن بانوان شهر به شهر، اعتراض کرد: «امن العدل یابن الطلقاØ¡ تخدیرک حرائرک و امائک و سوقک بنات رسول الله سبایا قد هتکت ستورهن و ابدیت وجوههن یحدو بهن الØ£عداØ¡ من بلد الÙ‰ بلد و یستشرفهن اهل المناهل و المعاقل و یتصفح وجوههن القریب و البعید و الغائب و الشهید...» (2) و نمونه‏ هاÙ‰ دیگرÙ‰ از سخنان و کارها که همه درس ‏آموز عفت و دفاع از ارزش هاست.

Ù€ تغییر ماهیت اسارت: اسارت را به آزادÙ‰ بخشÙ‰ تبدیل کردند و در قالب اسارت، به اسیران واقعÙ‰ درس حریت و آزادگÙ‰ دادند.

Ù€ عمق بخشیدن به بعد عاطفÙ‰ و تراژدیک کربلا: گریه ‏ها، شیون ها، عزادارÙ‰ بر شهدا و تحریک عواطف مردم، به ماجراÙ‰ کربلا عمق بخشید و بر احساسات نیز تØ£ثیر گذاشت و از این رهگذر، ماندگارتر شد.

________________________________________

پی ‏نوشتها

1Ù€ در این زمینه ر.ک: مقاله "درسهاÙ‰ امدادگرÙ‰ در نهضت عاشورا" از مؤلف ِمجله پیام هلال،شماره 26،شهریور1369

2Ù€ عوالم(امام حسین)،ص 403،حیاØ© الامام الحسین،ج 3،ص 378

فرهنگ عاشورا صفحه 195

جواد محدÙ‘ثی

زنان در حادثه کربلا

پیرامون زنان در حادثه کربلا در دو محور سخن میتوان گفت: یکÙ‰ آن که آنان چند نفر و چه کسانÙ‰ بودند، دیگر آن که چه نقشÙ‰ داشتند.

زنانÙ‰ که در کربلا حضور داشتند، برخÙ‰ از اولاد علÙ‰(ع) بودند و برخÙ‰ جز آنان، چه از بنÙ‰ هاشم یا دیگران. زینب، ام کلثوم، فاطمه، صفیه، رقیه و ام هانÙ‰، از اولاد(ع) بودند، فاطمه و سکینه، دختران سید الشهدا (ع) بودند، رباب، عاتکه، مادر محسن بن حسن، دختر مسلم بن عقیل، فضه نوبیه، کنیز خاص امام حسین(ع) و مادر وهب بن عبد الله نیز از زنان حاضر در کربلا بودند (1)

پنج زن که از خیام حسینÙ‰ به طرف دشمن بیرون آمدند، عبارت بودند از: کنیز مسلم بن عوسجه، ام وهب زن عبد الله کلبÙ‰، مادر عبد الله کلبÙ‰، مادر عمر بن جناده، زینب کبرÙ‰(س). زنÙ‰ که در عاشورا شهید شد، مادر وهب بود، بانوÙ‰ نمیریه قاسطیه، زن عبد الله بن عمیر کلبÙ‰ که بر بالین شوهر آمد و از خدا آرزوÙ‰ شهادت کرد و همان جا با عمود غلام شمر(ل) که بر سرش فرود آورد، کشته شد.

در عاشورا دو زن از فرط عصبیت و احساس، به حمایت از امام برخاستند و جنگیدند:

یکÙ‰ مادر عبد الله بن عمر که پس از شهادت فرزند، با عمود خیمه به طرف دشمن روÙ‰ کرد و امام او را برگرداند. دیگرÙ‰ مادر عمرو بن جناده که پس از شهادت پسرش، سر او را گرفت و مردÙ‰ را به وسیله آن کشت، سپس شمشیرÙ‰ گرفت و با رجزخوانÙ‰ به میدان رفت، که امام حسین(ع) او را به خیمه ‏ها برگرداند(2)

دختر عمر (همسر زهیر بن قین) نیز در راه کربلا به اتفاق شوهرش به کاروان حسینÙ‰ پیوست. زهیر بیشتر تحت تØ£ثیر سخنان همسرش حسینÙ‰ شد و به امام پیوست .رباب، دختر امرØ¡ القیس کلبÙ‰، همسر امام حسین(ع) نیز در کربلا حضور داشت، مادر سکینه و عبد الله.

زنÙ‰ از قبیله بکر بن وائل نیز حضور داشت، که ابتدا با شوهرش در سپاه ابن سعد بود، ولÙ‰ هنگام حمله سپاهیان کوفه به خیمه‏ هاÙ‰ اهل بیت، شمشیرÙ‰ برداشت و رو به خیمه ‏ها آمد و آل بکر بن وائل را به یارÙ‰ طلبید.

زینب کبرÙ‰ و امÙ‘ کلثوم (س)، دختران امیر المؤمنین(ع)، همچنین فاطمه دختر امام حسین (ع) نیز جزو اسیران بودند و در کوفه و... سخنرانی هاÙ‰ افشاگرانه داشتند. مجموعه این بانوان، همراه کودکان خردسال، کاروان اسراÙ‰ اهل بیت را تشکیل مÙ‰‏ دادند که پس از شهادت امام و حمله سپاه کوفه به خیمه ‏ها، ابتدا در صحرا متفرق شدند، سپس به صورت گروهÙ‰ و اسیر به کوفه و از آنجا به شام فرستاده شدند.

________________________________________

پی ‏نوشتها

1Ù€ زندگانÙ‰ سید الشهدا، عمادزاده، ج 2،ص 124، به نقل از لهوف، کبریت احمر و انساب الØ£شراف .

2Ù€ همان،ص 236

جواد محدÙ‘ثی