چهل حدیث ناب از امام سجاد(ع)

سه حالت و خصلت در هر یک از مÛ†منین باشد در پناه خداوند خواهد بود و روز قیامت در سایه رحمت عرش ‏الهی می‌باشد و از سختی‌ها و شداید محشر در امان است. اوÙ‘ل آن که به  مردم  چیزی را دهد که از آنان برای خویش می‌خواهد (آنچه برای خود می‌پسندد را به آنان عطا کند). دوÙ‘م آن قدم از قدم برندارد تا آنکه بداند آن حرکتش در راه اطاعت خداست یا معصیت و نافرمانی او سوÙ‘م از برادر مومن خود (به عیبی که در خود نیز دارد ) عیب جویی نکند تا آنکه آن عیب را از خودش دور سارد ‏ ‏۲ - قال علیه السلام:  ثÙŽلاثÙŒ مُنÙ’جِیاتÙŒ لِلÙ’مُۆْمِن: کÙŽفُّ لِسانِهِ عÙŽنِ النÙ‘اسِ وÙŽاغتِیابِهِمÙ’، وÙŽØ¥ شÙ’غالُهُ نÙŽفÙ’سÙŽهُ بِما یÙŽنÙ’فÙŽعُهُ لاَِّخِرÙŽتِهِ وÙŽدُنÙ’یاهُ، وÙŽطُولُ الÙ’بُکØ£ ‏عÙŽلی خÙŽطیئÙŽتِهِ .(۲) سه چیز موجب نجات انسان مومن خواهد بود: نگهداری زبانش از حرف زدن درباره مردم غیبت آنان، مشغول شدنش به خویشتن با کارهایی ‏که برای آخرت و دنیایش ‍ مفید باشد. و بسیار گریستن بر اشتباهاتش.‏ ‏ ‏۳ - قال علیه السلام: Ø£ÙŽرÙ’بÙŽعÙŒ مÙŽنÙ’ کُنÙ‘ÙŽ فِیهِ کÙŽمÙŽلÙŽ إِسÙ’لÙŽامُهُ وÙŽ مُحِّصÙŽتÙ’ ذُنُوبُهُ وÙŽ لÙŽقِیÙŽ رÙŽبÙ‘ÙŽهُ وÙŽ هُوÙŽ عÙŽنÙ’هُ رÙŽاضٍ وÙŽفÙŽاØ¡ÙŒ لِلÙ‘ÙŽهِ بِمÙŽا یÙŽجÙ’عÙŽلُ عÙŽلÙŽÙ‰ نÙŽفÙ’سِهِ لِلنÙ‘ÙŽاسِ وÙŽ صِدÙ’قُ لِسÙŽانِهِ مÙŽعÙŽ النÙ‘ÙŽاسِ وÙŽ الِاسÙ’تِحÙ’یÙŽاءُ مِنÙ’ کُلِّ قÙŽبِیحٍ عِنÙ’دÙŽ اللÙ‘ÙŽهِ وÙŽ عِنÙ’دÙŽ النÙ‘ÙŽاسِ وÙŽ حُسÙ’نُ خُلُقِهِ .(۳)  چهار خصلت است که در هرکس باشد، ایمانش کامل، گناهانش بخشوده خواهد بود، و در حالتی خداوند را ‏ملاقات می‌کند که از او راضی و خوشنود است: ‏ ‏۴ - قال علیه السلام: یÙŽا ابÙ’نÙŽ آدÙŽم، Ø¥ نÙ‘ÙŽکÙŽ لا تÙŽزالُ بÙŽخÙŽیÙ’رٍ ما دامÙŽ لÙŽکÙŽ واعِظÙŒ مِنÙ’ نÙŽفÙ’سِکÙŽ، وÙŽ ما کانÙŽتِ الÙ’مُحاسÙŽبÙŽهُ مِنÙ’ ‏هÙŽمِّکÙŽ، وÙŽ ما کانÙŽ الÙ’خÙŽوÙ’فُ لÙŽکÙŽ شِعارا.(۴) ای فرزند آدم، همیشه در عافیت و خیر خواهی بود  مادامی که از درون خود پند دهنده‌ای داشته باشی و محاسبه‌(نفس) از کارهای مهمت باشد و ترس از (عاقبت امور) سرلوحه‌ات گردد. ‏ ‏۵ - قال علیه السلام: وÙŽ Ø£مÙ‘ا حÙŽقُّ بÙŽطÙ’نِکÙŽ فÙŽØ£نÙ’ لا تÙŽجÙ’عÙŽلÙ’هُ وِعØ£ لِقÙŽلیلٍ مِنÙŽ الÙ’حÙŽرامِ وÙŽلا لِکÙŽثیرٍ، وÙŽ Ø£نÙ’ تÙŽقÙ’تÙŽصِدÙŽ لÙŽهُ فِی ‏الÙ’حÙŽلالِ.(۵) حقÙ‘ی که شکم بر تو دارد این است که آن را ظرف چیزهای حرام - چه کم و چه زیاد - قرار ندهی و (نیز) در ‏چیزهای حلال میانه‌روی کنی.‏ ‏ ‏۶ - قال علیه السلام: مÙŽنِ اشÙ’تاقÙŽ Ø¥لی الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهِ سارÙŽعÙŽ Ø¥لی الÙ’حÙŽسÙŽناتِ وÙŽ سÙŽلا عÙŽنِ الشÙ‘ÙŽهÙŽواتِ، وÙŽ مÙŽنÙ’ Ø£شÙ’فÙŽقÙŽ مِنÙŽ النارِ ‏بادÙŽرÙŽ بِالتÙ‘ÙŽوÙ’بÙŽهِ Ø¥لی اللÙ‘ÙŽهِ مِنÙ’ ذُنُوبِهِ وÙŽ راجÙŽعÙŽ عÙŽنِ الÙ’مÙŽحارِمِ.(۶) کسی که مشتاق بهشت باشد در انجام کارهای نیک، سرعت می‌نماید و شهوات را زیر پا می‌گذارد و ‏هرکس از آتش جهنم هراسناک باشد به درگاه خداوند از گناهانش توبه می‌کند و از گناهان و چیزهای حرام روی برمی‌گرداند.‏ ‏ ‏۷ - قال علیه السلام: طÙŽلÙŽبُ الÙ’حÙŽوائِجِ Ø¥لی النÙ‘اسِ مÙŽذÙŽلÙ‘ÙŽهÙŒ لِلÙ’حÙŽیاهِ وÙŽ مÙŽذÙ’هÙŽبÙŽهÙŒ لِلÙ’حÙŽیاØ¡، وÙŽ اسÙ’تِخÙ’فافÙŒ بِالÙ’وÙŽقارِ وÙŽ هُوÙŽ الÙ’فÙŽقÙ’رُ ‏الÙ’حاضِرِ، وÙŽ قِلÙ‘ÙŽهُ طÙŽلÙŽبِ الÙ’حÙŽوائِجِ مِنÙŽ النÙ‘اسِ هُوÙŽ الÙ’غِنÙŽی الÙ’حاضِر.(۷) دست نیاز به سوی مردم دراز کردن، سبب ذلÙ‘ت و خواری در زندگی و در معاشرت خواهد بود. و نیز موجب از بین رفتن حیا و کاهش وقار خواهد گشت. و همین خود فقر بالفعل است(که گریبانگیر شخص شده) و (اما) کم بودن نیازمندیها از مردم خود غنا و توانمندی بالفعل است (که شخص به آن آراسته است).‏ ‏ ‏۸ - قال علیه السلام:اÙŽلÙ’خÙŽیÙ’رُ کُلُّهُ صِیانÙŽهُ الانÙ’سانِ نÙŽفÙ’سÙŽهُ.(۸) تمام سعادت و خوشبختی، حفظ (و کنترل اعضا و جوارح خود از هرگونه بدی) از سوی خویش است.‏ ‏ ‏۹ - قال علیه السلام: سادÙŽهُ النÙ‘اسِ فی الدُّنÙ’یا الاÙŽسÙ’خِیاØ¡، وÙŽ سادÙŽهُ الناسِ فی الاخِرÙŽهِ الاتÙ’قیاØ¡.(۹) در این دنیا سرور مردم، سخاوتمندان هستندØ› و در قیامت سیÙ‘د و سرور مردم، پرهیزکاران خواهند بود.‏ ‏ ‏۱۰ - قال علیه السلام: مÙŽنÙ’ زÙŽوÙ‘ÙŽجÙŽ  لِلÙ‘هِ، وÙŽ وÙŽصÙŽلÙŽ الرÙ‘ÙŽحِمÙŽ تÙŽوÙ‘ÙŽجÙŽهُ اللÙ‘هُ بِتاجِ الÙ’مÙŽلÙŽکِ یÙŽوÙ’مÙŽ الÙ’قِیامÙŽهِ.(۱۰) هرکس برای (رضا و خوشنودی) خداوند ازدواج نماید و با خویشان خود صله رحم نماید، خداوند او را در قیامت ‏مفتخر و سربلند می‌گرداند.‏ ‏ ‏۱۱ - قال علیه السلام: Ø¥نÙ‘ÙŽ Ø£فÙ’ضÙŽلÙŽ الÙ’جِهادِ عِفÙ‘ÙŽهُ الÙ’بÙŽطÙ’نِ وÙŽ الÙ’فÙŽرÙ’جِ.(۱۱)  با فضیلت‌ترین و مهمترین مجاهدتها، عفت شکم و عورت است (از چیزهای حرام و شبهه ‏ناک).‏ ‏ ‏۱۲ - قال علیه السلام: مÙŽنÙ’ زارÙŽ Ø£خاهُ فی اللÙ‘هِ طÙŽلÙŽبا لاِنÙ’جازِ مÙŽوÙ’عُودِ اللÙ‘هِ، شÙŽیÙ‘ÙŽعÙŽهُ سÙŽبÙ’عُونÙŽ Ø£لÙ’فÙŽ مÙŽلÙŽکٍ، وÙŽ هÙŽتÙŽفÙŽ بِهِ ‏هاتِفÙŒ مِنÙ’ خÙŽلÙ’فٍ Ø£لا طِبÙ’تÙŽ وÙŽ طابÙŽتÙ’ لÙŽکÙŽ الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهُ، فÙŽØ¥ذا صافÙŽحÙŽهُ غÙŽمÙŽرÙŽتÙ’هُ الرÙ‘ÙŽحÙ’مÙŽهُ.(۱۲) هرکس به دیدار دوست و برادر خود برود و برای رضای خداوند او را زیارت نماید به امید آن که به وعده‌های ‏الهی برسد، هفتاد هزار فرشته او را همراه و مشایعت خواهند کرد، و نیز هاتفی از پشت سر ندایش در دهد که بهشت گوارایت باد‏ که از آلودگی‌ها پاک شدی . پس چون با دوست و برادر خود دست دهد و مصافحه کند  رحمت فرایش خواهد گرفت.‏ ‏ ‏۱۳ - قال علیه السلام:Ø¥ نÙ’ شÙŽتÙŽمÙŽکÙŽ رÙŽجُلÙŒ عÙŽنÙ’ یÙŽمینِکÙŽ، ثُمÙ‘ÙŽ تÙŽحÙŽوÙ‘ÙŽلÙŽ Ø¥لی یÙŽسارِکÙŽ فÙŽاعÙ’تÙŽذÙŽرÙŽ Ø¥لÙŽیÙ’کÙŽ فÙŽاقÙ’بÙŽلÙ’ مِنÙ’هُ.(۱۳) چنانچه شخصی از سویی تو را بدگویی کند، و سپس برگردد و از سوی دیگر پوزش طلبد، عذرخواهی و پوزش او را پذیرا باش.‏ ‏ ‏۱۴ - قال علیه السلام: عÙŽجِبÙ’تُ لِمÙŽنÙ’ یÙŽحÙ’تÙŽمی مِنÙŽ الطÙ‘ÙŽعامِ لِمÙŽضÙŽرÙ‘ÙŽتِهِ، کÙŽیÙ’فÙŽ لایÙŽحÙ’تÙŽمی مِنÙŽ الذÙ‘ÙŽنÙ’بِ لِمÙŽعÙŽرÙ‘ÙŽتِهِ.(۱۴) تعجÙ‘ب دارم از کسی که  به خاطر ضررهای غذا نسبت به ( تشخیص خوب و بد ) خوراکش ‍ اهتمام می‌ورزد ، چگونه نسبت به گناهان به خاطر زشتی و زیانش اهمیÙ‘ت نمی‌دهد. ‏ ‏۱۵ - قال علیه السلام: مÙŽنÙ’ Ø£طÙ’عÙŽمÙŽ مُۆْمِنا مِنÙ’ جُوعٍ Ø£طÙ’عÙŽمÙŽهُ اللÙ‘هُ مِنÙ’ ثِمارِ الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهِ، وÙŽ مÙŽنÙ’ سÙŽقی مُۆْمِنا مِنÙ’ ظÙŽمÙŽØ£ ‏سÙŽقاهُ اللÙ‘هُ مِنÙŽ الرÙ‘ÙŽحیقِ الÙ’مÙŽخÙ’تُومِ، وÙŽ مÙŽنÙ’ کÙŽسا مُۆْمِنا کÙŽساهُ اللÙ‘هُ مِنÙŽ الثÙ‘یابِ الÙ’خُضÙ’رِ.(۱۵) هرکس مÛ†من گرسنه‌ای را طعام دهد خداوند او را از میوه‌های بهشت اطعام می‌نماید، و هر که تشنه‌ای ‏را آب دهد خداوند از چشمه گوارای بهشتی سیرابش می‌گرداند، و هرکس مومن برهنه‌ای را لباس بپوشاند ‏خداوند او را از لباس سبز بهشتی خواهد پوشاند.‏ ‏ ‏۱۶ - قال علیه السلام: Ø¥نÙ‘ÙŽ دینÙŽ اللÙ‘هِ لایُصابُ بِالÙ’عُقُولِ النÙ‘اقِصÙŽهِ، وÙŽ الاَّْرØ£ الÙ’باطِلÙŽهِ، وÙŽ الÙ’مÙŽقاییسِ الÙ’فاسِدÙŽهِ، وÙŽ لایُصابُ Ø¥لاÙ‘ بِالتÙ‘ÙŽسÙ’لیمِ، فÙŽمÙŽنÙ’ سÙŽلÙ‘ÙŽمÙŽ لÙŽنا سÙŽلِمÙŽ، و مÙŽنِ اهÙ’تÙŽدی بِنا هُدِی، وÙŽ مÙŽنÙ’ دانÙŽ بِالÙ’قِیاسِ وÙŽ الرÙ‘ÙŽØ£ی هÙŽلÙŽکÙŽ.(۱۶) به وسیله عقل ناقص و نظریه‌های باطل، و قیاسهای فاسد و بی اساس نمی‌توان به دین خدا دست یافت؛  تنها وسیله رسیدن به دین واقعی، تسلیم محض می‌باشدØ› پس هرکس تسلیم ما اهل بیت باشد (از هر انحرافی) در امان است و هر که به وسیله ما هدایت یابد خوشبخت ‏خواهد بود. و شخصی که با قیاس و نظریات شخصی خود بخواهد دین را دریابد، هلاک می‌گردد.‏ ‏ ‏۱۷ - قال علیه السلام: الدُّنÙ’یا سِنÙŽهÙŒ، وÙŽ الاَّْخِرÙŽهُ یÙŽقÙ’ظÙŽهÙŒ، وÙŽ نÙŽحÙ’نُ بÙŽیÙ’نÙŽهُما Ø£ضÙ’غاثُ احÙ’لامِ.(۱۷) دنیا همچون نیمه خواب (چرت ) است و آخرت بیداری می‌باشد و ما در این میان این دو در خواب پریشانیم.‏ ‏ ‏۱۸ - قال علیه السلام: مِنÙ’ سÙŽعادÙŽهِ الÙ’مÙŽرْءِ Ø£نÙ’ یÙŽکُونÙŽ مÙŽتÙ’جÙŽرُهُ فی بِلادِهِ، وÙŽ یÙŽکُونÙŽ خُلÙŽطاۆُهُ صالِحینÙŽ، وÙŽ تÙŽکُونÙŽ لÙŽهُ Ø£وÙ’لادÙŒ ‏یÙŽسÙ’تÙŽعینُ بِهِمÙ’(۱۸) از سعادت مرد آن است که در شهر خود کسب و تجارت نماید و معاشرینش افرادی صالح و ‏نیکوکار باشند، و نیز دارای فرزندانی باشد که با آنان یاری گردد و کمک حال او باشند.‏ ‏ ‏۱۹ - قال علیه السلام: آیاتُ الÙ’قُرÙ’آنِ خÙŽزائِنُ الÙ’عِلÙ’مِ، کُلÙ‘ÙŽما فُتِحÙŽتÙ’ خÙŽزانÙŽهÙŒ، فÙŽیÙŽنÙ’بÙŽغی لÙŽکÙŽ Ø£نÙ’ تÙŽنÙ’ظُرÙŽ ما فیها.(۱۹) آیه‌های قرآن، هر کدام آن، خزینه علوم (خداوند) است، هر گاه خزینه‌ای باز می‌شود شایسته است که خوب در آن بنگری.‏ ‏ ‏۲۰ - قال علیه السلام: مÙŽنÙ’ خÙŽتÙŽمÙŽ الÙ’قُرÙ’آنÙŽ بِمÙŽکÙ‘ÙŽه لÙŽمÙ’ یÙŽمُتÙ’ حÙŽتÙ‘ی یÙŽری رÙŽسُولÙŽ اللÙ‘هِ صÙŽلÙ‘ی اللÙ‘هُ عÙŽلÙŽیهِ وÙŽ آلِهِ، وÙŽ یÙŽرÙŽی مÙŽنÙ’زِلÙŽهُ ‏فی الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهِ(۲۰) هر که قرآن را در مکÙ‘ه مکرÙ‘مه ختم کند نمی‌میرد مگر آن که حضرت رسول اللÙ‘ه و نیز جایگاه خود را در ‏بهشت رÛ†یت می‌نماید.‏ ‏ ‏۲۱ - قال علیه السلام: یا مÙŽعÙ’شÙŽرÙŽ مÙŽنÙ’ لÙŽمÙ’ یÙŽحِجÙ‘ÙŽ اسÙ’تÙŽبÙ’شÙŽرُوا بِالÙ’حاجِّ Ø¥ذا قÙŽدِمُوا فÙŽصافِحُوهُمÙ’ وÙŽ عÙŽظِّمُوهُمÙ’، فÙŽØ¥نÙ‘ÙŽ ذلِکÙŽ ‏یÙŽجِبُ عÙŽلÙŽیÙ’کُمÙ’ تُشارِکُوهُمÙ’ فی الاÙ’جÙ’رِ.(۲۱)  شماهائی که به مکÙ‘ه نرفته اید و در مراسم حجÙ‘ شرکت نکرده اید، بشارت باد شماها را به آن حاجیانی که ‏بر می‌گردند، با آن‌ها - دیدار و - مصافحه کنید تا در پاداش و ثواب حجÙ‘ آن‌ها شریک باشید.‏ ‏ ‏۲۲ - قال علیه السلام: الرِّضا بِمÙŽکÙ’رُوهِ الÙ’قÙŽضا، مِنÙ’ Ø£عÙ’لی دÙŽرÙŽجاتِ الÙ’یÙŽقینِ.(۲۲) راضی بودن به سخت‌ترین مقدÙ‘رات الهی از عالی‌ترین مراتب ایمان و یقین خواهد بود.‏ ‏ ‏۲۳ - قال علیه السلام: ما مِنÙ’ جُرÙ’عÙŽهٍ Ø£حÙŽبُّ Ø¥لی اللÙ‘هِ مِنÙ’ جُرÙ’عÙŽتÙŽیÙ’نِ: جُرÙ’عÙŽهُ غÙŽیÙ’ظٍ رÙŽدÙ‘ÙŽها مُۆْمِنÙŒ بِحِلÙ’مٍ، Ø£وÙ’ جُرÙ’عÙŽهُ ‏مُصیبÙŽهٍ رÙŽدÙ‘ÙŽها مُۆْمِنÙŒ بِصÙŽبÙ’رٍ.(۲۳) نزد خداوند متعال حالتی محبوب‌تر از یکی از این دو حالت نیست: حالت غضب و غیظی که مÛ†من با بردباری و حلم از آن بگذرد و دیگری حالت بلا و مصیبتی که مÛ†من آن را ‏با شکیبائی و صبر بگذراند.‏ ‏ ‏۲۴ - قال علیه السلام: مÙŽنÙ’ رÙŽمÙŽی النÙ‘اسÙŽ بِما فیهِمÙ’ رÙŽمÙŽوÙ’هُ بِما لÙŽیÙ’سÙŽ فیِهِ.(۲۴)  هرکس مردم را عیب جوئی کند و عیوب آنان را بازگو نماید و سرزنش کند، دیگران او را متهÙ‘م به آنچه در او نیست ‏می‌کنند.‏ ‏ ‏۲۵ - قال علیه السلام: مُجالÙŽسÙŽهُ الصÙ‘ÙŽالِحیِنÙŽ داعِیÙŽهÙŒ Ø¥لی الصÙ‘ÙŽلاحِ، وÙŽ Ø£دÙŽبُ الÙ’عُلÙŽمØ£ زِیادÙŽهÙŒ فِی الÙ’عÙŽقÙ’لِ.(۲۵) هم نشینی با صالحان انسان را به سوی صلاح و خیر می‌کشاند، و معاشرت و هم صحبت شدن با علما، ‏سبب افزایش عقل است.‏ ‏ ‏۲۶ - قال علیه السلام: Ø¥نÙ‘ÙŽ اللÙ‘هÙŽ یُحِبُّ کُلÙ‘ÙŽ قÙŽلÙ’بٍ حÙŽزینٍ، وÙŽ یُحِبُّ کُلÙ‘ÙŽ عÙŽبÙ’دٍشÙŽکُورٍ.(۲۶) همانا خداوند دوست دارد هر قلب حزین و غمگینی را (که در فکر نجات و سعادت خود باشد) و هر بنده ‏شکرگزاری را دوست دارد.‏ ‏ ‏۲۷ - قال علیه السلام:Ø¥نÙ‘ÙŽ لِسانÙŽ ابÙ’نÙŽ آدÙŽمٍ یÙŽشÙ’رُفُ عÙŽلی جÙŽمیعِ جÙŽوارِحِهِ کُلÙ‘ÙŽ صÙŽباحٍ فÙŽیÙŽقُولُ: کÙŽیÙ’فÙŽ Ø£صÙ’بÙŽحÙ’تُمÙ’؟ فÙŽیÙŽقُولُونÙŽ: بِخÙŽیÙ’رٍ Ø¥نÙ’ تÙŽرÙŽکÙ’تÙŽنا، Ø¥ نÙ‘ÙŽما نُثابُ وÙŽ نُعاقÙŽبُ بِکÙŽ.(۲۷) زبان آدمی بر تمام اعضا و جوارحش تسلط دارد هر روز صبحگاهان زبان انسان بر آنها می‌گوید: چگونه شب را به روز رساندید؟ جواب دهند: اگر تو ما را رها کنی خوب و آسوده هستیم، چون که ما به وسیله تو مورد ثواب و عقاب قرار ‏می‌گیریم.‏ ‏ ‏۲۸ - قال علیه السلام: ما تÙŽعِبÙŽ Ø£وÙ’لِیاØ¡ اللÙ‘هُ فِی الدُّنÙ’یا لِلدُّنÙ’یا، بÙŽلÙ’ تÙŽعِبُوا فِی الدُّنÙ’یا لِلاَّْخِرÙŽهِ.(۲۸) دوستان و اولیاØ¡ خدا در فعالیÙ‘ت‌های دنیوی خود را برای دنیا به زحمت نمی‌اندازند و خود را خسته نمی‌کنند ‏بلکه برای آخرت زحمت می‌کِشند.‏ ‏ ‏۲۹ - قال علیه السلام: لÙŽوÙ’ یÙŽعÙ’لÙŽمُ النÙ‘اسُ ما فِی طÙŽلÙŽبِ الÙ’عِلÙ’مِ لÙŽطÙŽلÙŽبُوهُ وÙŽ لÙŽوÙ’ بِسÙŽفÙ’کِ الÙ’مُهÙŽجِ وÙŽ خÙŽوÙ’ضِ اللُّجÙŽجِ.(۲۹) چنانچه مردم منافع و فضایل تحصیل علوم را می‌دانستند هر آینه آن را تحصیل می‌کردند گرچه با ریخته ‏شدن خونها و یا فرو رفتن زیر آب‌ها در گرداب‌های خطرناک باشد.‏ ‏ ‏۳۰ - قال علیه السلام: لÙŽوِ اجÙ’تÙŽمÙŽعÙŽ Ø£هÙ’لُ السÙ‘ماØ¡ وÙŽ الاÙ’ رÙ’ضِ Ø£نÙ’ یÙŽصِفُوا اللÙ‘هÙŽ بِعÙŽظÙŽمÙŽتِهِ لÙŽمÙ’ یÙŽقÙ’دِرُوا.(۳۰) چنانچه تمامی اهل آسمان و زمین گِرد هم آیند و بخواهند خداوند متعال را در جهت عظمت و جلال توصیف ‏و تعریف کنند، قادر نخواهند بود.‏ ‏ ‏۳۱ - قال علیه السلام: ما مِنÙ’ شÙŽیÙ’یءٍ Ø£حبُّ Ø¥لی اللÙ‘هِ بÙŽعÙ’دÙŽ مÙŽعÙ’رِفÙŽتِهِ مِنÙ’ عِفÙ‘ÙŽهِ بÙŽطÙ’نٍ وÙŽ فÙŽرÙ’جٍ، وÙŽ ما شÙŽیÙ’یءٌ  Ø£حÙŽبُّ Ø¥لی اللÙ‘هِ مِنÙ’ Ø£نÙ’ یُسْألÙŽ.(۳۱) بعد از معرفت به خداوند چیزی محبوب‌تر از عفت شکم و عورت نیست، و نیز محبوبترین کارها نزد خداوند درخواست نیازمندیها به درگاهش ‍ می‌باشد.‏ ‏ ‏۳۲ - قال علیه السلام: یابÙ’نÙŽ آدÙŽم Ø¥ نÙ‘ÙŽکÙŽ مÙŽیِّتÙŒ وÙŽ مÙŽبÙ’عُوثÙŒ وÙŽ مÙŽوÙ’قُوفÙŒ بÙŽیÙ’نÙŽ یÙŽدÙŽی اللÙ‘هِ عÙŽزÙ‘ÙŽ وÙŽ جÙŽلÙ‘ مÙŽسْۆُولÙŒ، فÙŽØ£عِدÙ‘ÙŽ لÙŽهُ ‏جÙŽوابا.(۳۲) ای فرزند آدم (ای انسان، تو) خواهی مُرد و سپس محشور می‌شوی و در پیشگاه خداوند جهت سوال و ‏جواب احضار خواهی شد، پس جوابی (قانع کننده و صحیح در مقابل سÛ†الها) برایش مهیÙ‘ا و آماده کن.‏ ‏ ‏۳۳ - قال علیه السلام: نÙŽظÙŽرُ الÙ’مُۆْمِنِ فِی وÙŽجÙ’هِ Ø£خِیهِ الÙ’مُۆْمِنِ لِلÙ’مÙŽوÙŽدÙ‘ÙŽهِ وÙŽ الÙ’مÙŽحÙŽبÙ‘ÙŽهِ لÙŽهُ عِبادÙŽه.(۳۳) نظر کردن مÛ†من به صورت برادر مÛ†منش از روی علاقه و محبÙ‘ت عبادت است.‏ ‏ ‏۳۴ - قال علیه السلام: Ø¥یÙ‘اکÙŽ وÙŽ مُصاحÙŽبÙŽهُ الÙ’فاسِقِ، فÙŽØ¥نÙ‘هُ بائِعُکÙŽ بِأکÙ’لÙŽهٍ Ø£وÙ’ Ø£قÙŽلÙ‘ مِنÙ’ ذلِکÙŽ وÙŽ Ø¥ یÙ‘اکÙŽ وÙŽ مُصاحÙŽبÙŽهُ الÙ’قاطِعِ ‏لِرÙŽحِمِهِ فÙŽØ¥نÙ‘ی وÙŽجÙŽدÙ’تُهُ مÙŽلÙ’عُونا فی کِتابِ اللÙ‘هِ.(۳۴) بر حذر باش از دوستی و همراهی با فاسق چون که او به یک لقمه نان و چه بسا کمتر از آن هم، تو را ‏می‌فروشدØ› و مواظب باش از دوستی و صحبت کردن با کسی که قاطع رحم (کسی که ارتباط خویشاوندی را بریده) می‌باشد چون که او را در ‏کتاب خدا ملعون یافتم.‏ ‏ ‏۳۵ - قال علیه السلام: Ø£شÙŽدُّ ساعاتِ ابÙ’نِ آدÙŽم ثÙŽلاثُ ساعاتٍ: السÙ‘اعÙŽهُ الÙ‘ÙŽتی یُعایِنُ فیها مÙŽلÙŽکÙŽ الÙ’مÙŽوÙ’تِ، وÙŽ السÙ‘اعÙŽهُ ‏الÙ‘ÙŽتی یÙŽقُومُ فیها مِنÙ’ قÙŽبÙ’رِهِ، وÙŽ السÙ‘ÙŽاعÙŽهُ الÙ‘ÙŽتی یÙŽقِفُ فیها بÙŽیÙ’نÙŽ یÙŽدÙŽیِ اللÙ‘ه تÙŽبارÙŽکÙŽ وÙŽ تÙŽعالی، فÙŽØ¥مÙ‘ا الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهُ وÙŽ Ø¥مÙ‘ا Ø¥لÙŽی ‏النÙ‘ارِ.(۳۵) مشکل‌ترین و سخت‌ترین لحظات و ساعات دوران‌ها برای انسان، سه مرحله است: ‏ ‏۳۶ - قال علیه السلام:Ø¥ ذا قامÙŽ قائِمُنا Ø£ذÙ’هÙŽبÙŽ اللÙ‘هُ عÙŽزÙŽوÙŽجÙŽلÙ‘ عÙŽنÙ’ شیعÙŽتِنا الÙ’عاهÙŽهÙŽ، وÙŽ جÙŽعÙŽلÙŽ قُلُوبÙŽهُمÙ’ کُزُبُرِ الÙ’حÙŽدیدِ، ‏وÙŽ جÙŽعÙŽلÙŽ قُوÙ‘ÙŽهÙŽ الرÙŽجُلِ مِنÙ’هُمÙ’ قُوÙ‘ÙŽهÙŽ Ø£رÙ’بÙŽعینÙŽ رÙŽجُلاÙ‹.(۳۶)  هنگامی که قائم ما ( حضرت حجÙ‘ت، روحی له الفدØ£ و عجÙ‘) قیام و خروج نماید خداوند بلا و آفت را از شیعیان ‏و پیروان ما بر می‌دارد ودلهای ایشان را همانند قطعه آهن محکم می‌نماید، و نیرو و قوÙ‘ت هر یک از ایشان ‏به مقدار نیروی چهل نفر دیگران خواهد شد.‏ ‏ ‏۳۷ - قال علیه السلام: عÙŽجÙŽباÙ‹ کُلÙ‘ الÙ’عÙŽجÙŽبِ لِمÙŽنÙ’ عÙŽمِلÙŽ لِدارِ الÙ’فÙŽناØ¡ وÙŽ تÙŽرÙŽکÙŽ دارÙŽالÙ’بقاØ¡.(۳۷) بسیار عجیب است از کسانی که برای این دنیای زودگذر و فانی کار می‌کنند و خون دل می‌خورند ولی ‏آخرت را که باقی و ابدی است رها و فراموش کرده اند.‏ ‏ ‏۳۸ - قال علیه السلام: رÙŽØ£یÙ’تُ الÙ’خÙŽیÙ’رÙŽ کُلÙ‘ÙŽهُ قÙŽدِ اجÙ’تÙŽمÙŽعÙŽ فِی قÙŽطÙ’عِ الطÙ‘ÙŽمÙŽعِ عÙŽمÙ‘ا فِی Ø£یÙ’دِی النÙ‘اسِ.(۳۸) تمام خیرات و خوبی‌های دنیا و آخرت را در چشم پوشی و قطع طÙŽمÙŽع از زندگی و اموال دیگران می‌بینم ‏‏(یعنی قناعت داشتن ).‏ ‏ ‏۳۹ - قال علیه السلام: مÙŽنÙ’ لÙŽمÙ’ یÙŽکُنÙ’ عÙŽقÙ’لُهُ Ø£کÙ’مÙŽلÙŽ ما فیهِ، کانÙŽ هÙŽلاکُهُ مِنÙ’ Ø£یÙ’سÙŽرِ ما فیهِ.(۳۹) کسی که بینش و عقلش کاملترین چیزش نباشد هلاکتش آسانترین چیزش است. ‏ ‏۴۰ - قال علیه السلام:Ø¥نÙ‘ÙŽ الÙ’مÙŽعÙ’رِفÙŽهÙŽ، وÙŽ کÙŽمالÙŽ دینِ الÙ’مُسÙ’لِمِ تÙŽرÙ’کُهُ الÙ’کÙŽلامÙŽ فیما لایُغÙ’نیهِ، وÙŽ قِلÙ‘ÙŽهُ ریائِهِ، وÙŽ حِلÙ’مُهُ، ‏وÙŽ صÙŽبÙ’رُهُ، وÙŽ حُسÙ’نُ خُلÙ’قِهِ.(۴۰) همانا معرفت و کمال دین مسلمان در گرو رها کردن سخنان و حرف‌هایی است که به حالش ‏سودی ندارد. همچنین از ریاØ¡ و خودنمایی دوری جستن و در برابر مشکلات زندگی بردبار و شکیبا بودن و نیز دارای اخلاق ‏پسندیده و نیک سیرت بودن است.‏

---

‏۱- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۴۱، ح ۳Ù« ‏۲- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۴۰، ح ۳Ù« ‏۳- مشکاه الا نوار: ص ۱۷۲، بحارالا نوار: ج ۶۶، ص ۳۸۵، ح ۴۸Ù« ‏۴- مشکاه الا نوار: ص ۲۴۶، بحارالا نوار: ج ۶۷، ص ۶۴، ح ۵Ù« ‏۵- تحف العقول: ص ۱۸۶، بحارالا نوار: ج ۷۱، ص ۱۲، ح ۲Ù« ‏۶- تحف العقول: ص ۲۰۳، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۹، ح ۳Ù« ‏۷- تحف العقول: ص ۲۱۰، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۶، ح ۳Ù« ‏۸- تحف العقول: ص ۲۰۱، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۶، ح ۳Ù« ‏۹- مشکاه الا نوار: ص ۲۳۲، س ۲۰، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۵۰، ح ۷۷Ù« ‏۱۰- مشکاه الا نوار: ص ۱۶۶، س ۳Ù« ‏۱۱- مشکاه الا نوار: ص ۱۵۷، س ۲۰Ù« ‏۱۲- مشکاه الا نوار: ص ۲۰۷، س ۱۸Ù« ‏۱۳- مشکاه الا نوار: ص ۲۲۹، س ۱۰، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۱۴۱، ح ۳Ù« ‏۱۴- Ø£عیان الشÙ‘یعه: ج ۱، ص ۶۴۵، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۱۵۸، ح ۱۹Ù« ‏۱۵- مستدرک الوسائل: ج ۷، ص ۲۵۲، ح ۸Ù« ‏۱۶- مستدرک الوسائل: ج ۱۷، ص ۲۶۲، ح ۲۵Ù« ‏۱۷- تنبیه الخواطر، معروف به مجموعه ورÙ‘ام: ص ۳۴۳، س ۲۰Ù« ‏۱۸- وسائل الشیعه: ج ۱۷، ص ۶۴۷، ح ۱، ومشکاه الا نوار: ص ۲۶۲Ù« ‏۱۹- مستدرک الوسائل: ج ۴، ص ۲۳۸، ح ۳Ù« ‏۲۰- من لا یحضره الفقیه: ج ۲، ص ۱۴۶، ح ۹۵Ù« ‏۲۱- همان مدرک: ج ۲، ص ۱۴۷، ح ۹۷Ù« ‏۲۲- مستدرک الوسائل: ج ۲، ص ۴۱۳، ح ۱۶Ù« ‏۲۳- مستدرک الوسائل: ج ۲، ص ۴۲۴، ح ۲۱Ù« ‏۲۴- بحار الا نوار: ج ۷۵، ص ۲۶۱، ح ۶۴Ù« ‏۲۵- بحارالا نوار: ج ۱، ص ۱۴۱، ضمن ح ۳۰، و ج ۷۵، ص ۳۰۴Ù« ‏۲۶- کافی: ج ۲، ص ۹۹، بحارالا نوار: ج ۷۱، ص ۳۸، ح ۲۵Ù« ‏۲۷- اصول کافی: ج ۲، ص ۱۱۵، وسائل الشÙ‘یعه: ج ۱۲، ص ۱۸۹، ح ۱Ù« ‏۲۸- بحارالا نوار: ج ۷۳، ص ۹۲، ضمن ح ۶۹Ù« ‏۲۹- اصول کافی: ج ۱، ص ۳۵، بحارالا نوار: ج ۱، ص ۱۸۵، ح ۱۰۹Ù« ‏۳۰- اصول کافی: ج ۱، ص ۱۰۲، ح ۴Ù« ‏۳۱- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۴۱، ح ۳Ù« ‏۳۲- تحف العقول: ص ۲۰۲، بحارالا نوار: ج ۷۰، ص ۶۴، ح ۵Ù« ‏۳۳- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۱۴۰، ح ۳Ù« ‏۳۴- تحف العقول: ص ۲۰۲، بحارالا نوار: ج ۷۴، ص ۱۹۶، ح ۲۶Ù« ‏۳۵- بحار الا نوار: ج ۶، ص ۱۵۹، ح ۱۹، به نقل از خصال شیخ صدوق. ‏۳۶- خصال: ج ۲، ص ۵۴۲، بحارالا نوار: ج ۵۲، ص ۳۱۶، ح ۱۲Ù« ‏۳۷- بحارالا نوار: ج ۷۳، ص ۱۲۷، ح ۱۲۸Ù« ‏۳۸- اصول کافی: ج ۲، ص ۳۲۰، بحارالا نوار: ج ۷۳، ص ۱۷۱، ح ۱۰Ù« ‏۳۹- بحارالا نوار: ج ۱، ص ۹۴، ح ۲۶، به نقل از تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام. ‏۴۰- تحف العقول: ص ۲۰۲، بحارالا نوار: ج ۲، ص ۱۲۹، ح ۱۱Ù«   منبع : خبرگزاری تسنیم