آیا حوثی های یمن، ادعای یمانی بودن دارند؟

 مصطفی امیری*: باور به ظهور شخصی که جهان را پر از عدل و داد کرده و ریشه های ظلم و ستم را می چیند اختصاص به اسلام نداشته بلکه، شامل ادیان مختلف الهی و آسمانی می شود و در اسلام، مسیحیت، یهودیت، زرتشت و... به ظهور این شخص نوید داده شده است. خلاصه و حقیقت مهدویت، منتهی شدن سیر جوامع جهان به سوی جامعه واحد و سعادت عمومی، امنیت و رفاه، تعاون و همکاری، همبستگی همگانی حکومت حق و عدل جهانی، غلبه حق بر باطل، غلبه جنودالله بر جنود شیطان، نجات مستضعفان و نابودی مستکبران، و خلافت مؤمنان و شایستگان به رهبری یک رجل و ابرمرد الهی است که موعود انبیاØ¡ و ادیان و دوازدهمین اوصیاØ¡ و خلفای پیغمبر آخرالزمان است. رجانیوز با توجه به اهمیت موضوع "مهدویت" درنظر دارد سلسله مقالاتی با عنوان «متی ترانی و نراک» را جهت آشنایی بیشتر مخاطبان خود به این موضوع تا نیمه شعبان سالروز ولادت خاتم الاوصیا حضرت مهدی(عج) منتشر نماید. باشد که مورد مقبول حضرتش قرار گیرد.

***

حوثی های در یمن و گرایش شیعه امامی

مروری بر آنچه در کتب تاریخی و روایی درباره یمن و یمنی‌ها آمده، بیانگر آن است که این سرزمین، حامل فرهنگ و مردمی بس فرهیخته و محبوب نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بوده است. آنچه توجه به یمن و یمنی‌ها را این روزها دامن می‌زند، نقشی است که در روایات آخرالزمان و ظهور برای یمنی‌ها مطرح شده است و این گمانه‌زنی را که شاید حوادث یمن، برگی دیگر از نزدیک شدن تحقق علائم حتمیه ظهور است، تقویت می‌کند.

افتخارات یمن قبل از اسلام

بنا بر تصریح قرآن و احادیث، اجابت پذیرش دعوت حضرت سلیمان از طرف بلقیس، ملکه سباØ¡ در کشور یمن، خود گواه روشنی بر پذیرش یکتاپرستی از طرف مردم یمن قبل از ورود اسلام به این سرزمین می باشد.

یمنی‌ها، اولین قومی بودند که دعوت حضرت ابراهیم برای حج خانه خدا را اجابت کردند. مرحوم کلینی در کتاب شریف کافی از امام باقر و یا امام صادق علیهما السلام روایت می کند که:

إِنÙ‘ÙŽ إِبÙ’رÙŽاهِیمÙŽ Ø£ÙŽذÙ‘ÙŽنÙŽ فِی النÙ‘ÙŽاسِ بِالÙ’حÙŽجِّ فÙŽقÙŽالÙŽ Ø£ÙŽیُّهÙŽا النÙ‘ÙŽاسُ إِنِّی إِبÙ’رÙŽاهِیمُ خÙŽلِیلُ اللÙ‘ÙŽهِ إِنÙ‘ÙŽ اللÙ‘ÙŽهÙŽ یَأْمُرُکُمÙ’ Ø£ÙŽنÙ’ تÙŽحُجُّوا هÙŽذÙŽا الÙ’بÙŽیÙ’تÙŽ ... وÙŽ کÙŽانÙŽ Ø£ÙŽوÙ‘ÙŽلُ مÙŽنÙ’ Ø£ÙŽجÙŽابÙŽهُ مِنÙ’ Ø£ÙŽهÙ’لِ‏ الÙ’یÙŽمÙŽن. (کلینی، کافی، ج ‏۴، ص۲۰۵)

ابراهیم علیه السلام مردم را به حج دعوت کرد و فرمود: ای مردم من ابراهیم خلیل الله هستم. خداوند به شما فرمان می دهد که حج این خانه (کعبه) را به جا آورید ... اولین کسانی که دعوت ابراهیم را اجابت کردند، گروهی از یمنی ها بودند.

ورود اسلام به یمن

تعلق و محبت یمن به اهل بیت، بر کسی پوشیده نیست، مردم یمن به دست مبارک امیر المؤمنین علی علیه السلام، به اسلام گرویدند و بیشتر طرفداران حضرت علی از قبیله هÙŽمدان بودند. (شیخ مفید، الارشاد، ج ۱، ص ۶۲. مجلسی، بحار الانوار، ج ۲۱، ص ۳۶.) گویی چنین مقدر شده بود که مردم یمن، ایمان آورده به دست امیرمؤمنان علی(ع) باشند و نه شخص دیگری. البته یمنی ها، در دوره اموی و بنی امیه، تحت فشار بودند.

مهاجرین یمنی، تشیع را به شهر قم در کشور ایران آوردند و تشیع شهر قم، به برکت اشعری های کشور یمن است. پیروان و اصحاب خاص پیامبر و امیرالمومنین، از جمله: اویس قرنی، مالک اشتر نخعی، حجر بن عدی، هانی بن عروÛ€، کمیل بن زیاد، مقداد و ۳۴ تن از شهدای کربلا و بخشی از توابین ... از یمن بوده اند. (منبع: +). هم اکنون نیز اشعری های شهر قم در کشور ایران، و برخی از قبائل عراق و بویژه شیعیان خاندان عاملی در لبنان، اصالتا، یمنی هستند.)

آیا حوثی‌های زیدیه یمن به شیعیان امامی‌ گرایش دارند؟

حوثی های یمن، از زیدی‌های جارودی هستند. این دسته از زیدی‌ها برخلاف دسته دیگر، مانند شیعه، ولایت و برائت دارند. در فقه زیدی، امام باید از نسل حسنین(ع)، عالم و قیام کننده به امر الهی، باشد. بعضی از یمنی‌ها، چون هر سه شرط بالا را در امام خمینی(ره) می‌دیدند، اطاعت از ایشان را واجب می‌دانستند و اکنون نظیر این اعتقاد را نسبت به مقام معظم رهبری، آیه الله خامنه ای دارند. زیدی ها و بویژه حوثی های یمن، به شیعیان امامی، نگاه مثبتی دارند و ما را دوست دارند. وقتی علی عبد الله صالح، رئیس جمهور سابق یمن، به آنان اعتراض کرده بود که چرا بعضی از فرزندان شما، امامی شده‌اند؟ زیدی ها در پاسخ گفته بودند: چون اگر زیدی می‌ماندند، به قیام اعتقاد داشتند و الآن در انتظار حضرت مهدی (ع) نشسته‌اند. برای آشنایی بیشتر با شیعیان یمن، یمانی و نقش یمنی در آخرالزمان، مراجعه کنید به:  همه چیز درباره شیعیان یمن و یمن دیروز امروز و نقش آخرالزمانی آن

حوثی های یمن، ادعای یمانی بودن ندارند

یمانی، قحطانی، منصور یمانی، و ناصر الامام مهدی(ع) تعابیر مختلفی از یک شخصیت است که قطعاÙ‹ خواهد آمد. روایات درباره یمانی، در منابع سنÙ‘ی و شیعی آمده و یمنی‌ها به این شخصیت خیلی می‌بالند. برخی از کارشناسان مهدویت از جمله علامه کورانی معتقدند که یمانی، از یاران خاصÙ‘ امام (ع) و اطاعتش واجب است. او شش ماه قبل از ظهور، قیام می کند: «Ø¥ذا ظهر الیمانی وجب علÙ‰ کلÙ‘ مؤمنٍ طاعته، فمن التوÙ‰ علیه فهو Ø¥لÙ‰ النار لØ£نÙ‘ه یدعوا الÙ‰ الحقÙ‘ و یدعوا Ø¥لی صاحبکمØ› هنگامی که یمانی آشکار شود، اطاعت از او بر هر فرد مؤمنی واجب است، پس هر که از او سر باز زند، به سوی آتش (دوزخ) است، زیرا او (یمانی) به جانب حق و به جانب صاحب‌تان امام زمان(ع) فرا می‌خواند». این روایت تØ£کید خیلی شدیدی در تبعیت از یمانی دارد. حاکم علنی و نماینده رسمی و سخنگوی امام در این مقطع، یمانی است که با سپاهش برای فتح مکه اقدام می‌کند و پیروز می‌شود. اگر زمانی کسی ادعای یمانی بودن داشت، باید از  او درخواست معجزه شود. علاوه بر آن یمانی در صنعا، در کشور یمن قیام می‌کند، نه حومه یمن و محل قیام الحوثی ها. بنابراین در مقطع فعلی، حوثی‌ها ادÙ‘عای یمانی بودن ندارند. برای اطلاع بیشتر، مراجعه کنید به: +

یمانی، دومین نشانه حتمی ظهور و قیام امام مهدی

احادیث و منابع حدیثی شیعه، قیام یمانی را، از نشانه ها و علائم حتمی ظهور برشمرده‌اند، روایات یمانی در منابع حدیثی شیعه، حدود ۱۵ حدیث، می باشد که در میان آنها، چند حدیث از نظر سند، نیز معتبر می باشد. بنابراین، روایات یمانی، مستفیض، بلکه متواتر معنوی است.

در روایتی از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است:

النِّدÙŽاءُ مِنÙŽ الÙ’مÙŽحÙ’تُومِ وÙŽ السُّفÙ’یÙŽانِیُّ مِنÙŽ الÙ’مÙŽحÙ’تُومِ وÙŽ الÙ’یÙŽمÙŽانِیُّ مِنÙŽ الÙ’مÙŽحÙ’تُومِ وÙŽ قÙŽتÙ’لُ النÙ‘ÙŽفÙ’سِ الزÙ‘ÙŽکِیÙ‘ÙŽهِ مِنÙŽ الÙ’مÙŽحÙ’تُومِ وÙŽ کÙŽفÙ‘ÙŒ یÙŽطÙ’لُعُ مِنÙŽ السÙ‘ÙŽمÙŽاءِ مِنÙŽ الÙ’مÙŽحÙ’تُوم ... . (نعمانی-، الغیبÛ€، ص ۲۵۲)

ندای آسمانی، حتمی است، خروج سفیانی، حتمی است، خروج یمانی، حتمی است، شهادت نفس زکیه، حتمی است، و آشکار شدن دستی در آسمان، حتمی است ... .

یمانÙ‰، به عنوان دومین نشانه حتمی ظهور و قیام امام مهدی، در ماه رجب، سال ظهور امام مهدی علیه‌السلام، همزمان با شورش سفیانÙ‰ از منطقه شام و سوریه، قیام خود را از یمن (بنا بر نظر مشهور)، آغاز مى‏کند، با این تفاوت که شورش سفیانÙ‰ در برابر قیام حق مهدوÙ‰ است، اما یمانÙ‰ از پیروان حضرت علی علیه‌السلام و حامیان  امام مهدÙ‰ علیه‌السلام است. وÙ‰ مردم را بسوی حق، صراط مستقیم و امام مهدی علیه‌السلام فرا می ‏خواند. بر اساس حدیثÙ‰ معتبر از امام صادق علیه‌السلام، قیام یمانÙ‰ در کنار شورش سفیانÙ‰، صیحه آسمانÙ‰، قتل نفÙ’س زکیه، و فرو رفتن خسف لشکر سفیانى‏ در سرزمین بیدا، از نشانه‏هاÙ‰ حتمÙ‰ ظهور است.

از امام صادق علیه‌السلام در حدیث معتبری نقل کرده است:

قÙŽبÙ’لÙŽ قِیامِ الÙ’قÙŽائِمِ خÙŽمÙ’سُ عÙŽلÙŽامÙŽاتٍ مÙŽحÙ’تُومÙŽاتٍ الÙ’یمÙŽانِی وÙŽ السُّفÙ’یانِی وÙŽ الصÙ‘ÙŽیحÙŽهُ وÙŽ قÙŽتÙ’لُ النÙ‘ÙŽفÙ’سِ الزÙ‘ÙŽکِیهِ وÙŽ الÙ’خÙŽسÙ’فُ بِالÙ’بÙŽیدÙŽاØ¡. (شیخ صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۶۵۰)

پیش از قیام قائم پنج نشانه حتمی است: یمانی، سفیانی، صیحه آسمانی، شهادت نفس زکیه و خسف بیداØ¡.

علاوه بر روایت فوق، در روایات دیگری نیز قیام یمانی به همراه سفیانی و خراسانی، از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی برشمرده شده است. امام صادق در روایت دیگری فرموده‌اند:

خروجُ الثلاثهِ الخراسانیِّ والسفیانیِّ والیمانیِّ فی سÙŽنÙŽهٍ واحدهٍ فی شهرٍ واحدٍ فی یومٍ واحدٍ. (شیخ طوسی، الغیبه، ص۴۴۶)

خروج خراسانی، سفیانی و یمانی در یک سال و یک ماه و یک روز است.

ظهور مدعیان یمانیت در تاریخ و مقبول افتادن دعوای آنان در نزد بسیاری از مسلمانان، اصالت یمانی، را می‌نمایاند. در عصر معاصر نیز، شخصی به نام احمد اسماعیل گاطع، با جعل عنوان، لقب و ادعای فرزندی امام زمان، همزمان خویش را یمانی، معرفی کرده است. پیروان و انصار او، محل خروج اور را کشور عراق، معرفی می کنند در حالیکه یمانی، از یمن و صنعاØ¡، می باشد.

در روایات معتبر، به نام و نسب یمانی، تصریح نشده است، و در اینکه، یمانی از سادات بنی هاشمی است، تردید وجود دارد. از یمانی، با لقب ها و واژه‌هایی چون «یمانی»، «قحطانی»، «الخلیفه الیمانی»، «المنصور الکندی» و «المنصور الیمانی»، در احادیث، یاد شده است. احادیث، یمانی را پیرو حضرت علی علیه‌السلام معرفی کرده و در برخی احادیث، یمانی را از نسل زید بن علی، دانسته اند. در هر صورت، یمانی پیرو مذهب اهل بیت و تابع آیین حق و مسلمان شیعه می باشد.

امام صادق علیه‌السلام، فرمودند:

... الیمانیُّ یÙŽتوالی علیاÙ‹ و هذا یÙŽبرَأُ منه. (شیخ طوسی، الامالی، ص ۶۶۱)

... یمانی از محبÙ‘ان و پیروان حضرت علی است ولی این شخص (شخصی به نام طالب الحق) از امام علی برائت می­جوید.

یمانی، انسان مؤمن و وارسته‌ای به شمار می‌رود و از او با عنوان هدایت یافته ترین پرچم، یاد شده است، به انگیزه اصلاح، پیش از ظهور امام مهدی قیام می‌کند.

امام باقر در این باره فرموده ­اند:

... و لیس فی الرایاتِ رایهÙŒ Ø£هدی من رایهِ الیمانیِّ هی رایهÙŒ هُدÙ‹ی ِلØ£نÙ‘ه یدعو الی صاحبِکم. (نعمانی، الغیبه، ص ۳۶۱)

... در میان پرچم­ها پرچمی هدایت یافته­ تر از پرچم یمانی نیست او پرچم هدایت است، زیرا به سوی صاحب شما (امام مهدی) دعوت می‌کند.

البته توصیف پرچم یمانی، به عنوان پرچم هدایت تر (اهدی الرایات)، به این معنا نیست که یمانی، معصوم است و دارای مقام عصمت می باشد. و نیز الزاما به معنای این نیست که وی هدایت یافته ترین شخص (اهدی الناس)، نیز باشد. هر چند وی عبد صالح خدا و از معتمدین حضرت مهدی می باشد. زیرا علاوه بر یمانی، طبق روایات، پرچم خراسانی نیز به پرچم هدایت توصیف شده است و به علت حضور یاران حضرت قائم، در لشکر خراسانی از ایران، و نیز همراهی، همکاری و یاری رساندن خراسانی به یمانی در جنگ با سفیانی، پرچم خراسانی نیز، پرچم هدایت است.

در روایت معتبری امام باقر پس از اشاره به قتل و غارت کوفیان توسط سپاه سفیانی فرموده ­اند:

... فبینا هم کذلک اذ Ø£قبÙŽلت رایاتÙŒ مِن قِبÙŽلِ خراسانÙŽ و تÙŽطوِی المنازلÙŽ طیÙ‘اÙ‹ حثیثاÙ‹ و معهم نÙŽفÙŽرÙŒ من اصحابِ القائم. (نعمانی، الغیبه، ص ۳۹۲)

... در حالی که سپاه سفیانی مشغول قتل و غارت اهل کوفه است، به ناگاه پرچم­هایی از سوی خراسان روی می­آورند که به سرعت و شتابان منازل را می­پیمایند. در میان آنان تعدادی از اصحاب امام مهدی نیز حضور دارند.

حضور اصحاب امام مهدی در میان سپاه خراسانی بهترین دلیل بر فضیلت محور بودن و حقانیت و هدایت یافتیگی، قیام خراسانی در کنار پرچم یمانی، است.

بنابراین، توصیف پرچم به هدایت یافته تر در مقابل پرچم سفیانی است تا مسلمین و شیعیان، دچار اشتباه نشوند و وظیفه خویش را تشخیص دهند. زیرا سفیانی با ادعای منجی گری امت اسلام، و ادعای اسلام واقعی، سرزمین های اسلامی و منطقه شام و سوریه، را تصرف می کند.

روایات، حادثه قیام یمانی را به تفصیل بیان نکرده‌اند،. و اینکه یمانی، بعد از قیام از یمن، حاکم منطقه و یا کشور خاصی شود، چیزی به دست ما نرسیده است و ابهام وجود دارد. اما به مؤمنان سفارش کرده‌اند که به هنگام آغاز جنبش یمانی در یاری او بکوشند. حتی برخی روایات، مخالفت با یمانی را حرام دانسته اند. بنابر نظر مشهور و احادیث متعدد، محققین، خروج یمانی را همزمان و مقارن با خروج سفیانی دانسته (معنای همزمانی خروج، به آغاز خروج سفیانی به سمت عراق، بعد از جنگ قرقیسیا، اطلاق میشود. و بین خروج سفیانی از وادی یابس در اولین خروج تا خروج یمانی و خراسانی برای جنگ با سفیانی در عراق، حدود هفت یا هشت ماه فاصله است.) و مکان خروج یمانی را کشور یمن و منطقه صنعاØ¡، معرفی کرده اند.

امام باقر در پاسخ این سؤال که قائم شما چه زمانی قیام می­کنند، فرمودند:

... و خروجُ السفیانیِّ من الشامِ والیمانیِّ من الیمن و خسفÙŒ بالبیداءِ.(شیخ صدوق. کمال‌الدین، ص۳۳۱)

... هنگام خروج سفیانی از شام و خروج یمانی از یمن و فرو رفتن سپاه سفیانی در سرزمین بیداØ¡.

سیر حرکت یمانی و فعالیت­های او به صورت دقیق و به تفصیل در روایات مربوط، منعکس نشده است. البته احتمال دارد که جزئیات این مسئله در کلمات پیشوایان معصوم بیان شده باشد، اما به دست ما نرسیده است. اما اگر محدود بودن روایات این موضوع، از نپرداختن پیشوایان دینی به آن سرچشمه می‌گیرد، احتمالاÙ‹ این پنهان­کاری، عمدی و به منظور پیش‌گیری از برنامه­ریزی قبلی دشمنان برای مقابله با جنبش یمانی بوده است.

یمانی، هر چند اهدی الرایات است و طبق صریح روایات، مخالفت با یمانی، حرام و دشمن وی در آتش، می باشد و هر چند که یمانی، یه صراط مستقیم و حق دعوت می کند و مردم را به امام مهدی، فرا میخواند، اما ادعاهای همچون: فرمانده سپاه امام مهدی، وزارت، وکالت و نیابت خاصه یمانی، کرامات و معجزات برای یمانی و ارتباط مستقیم با امام مهدی، هر چند فی حد ذاته برای یمانی، ممکن است اما دلیل روایی و حدیثی که به این مسائل و ویژگی های برای یمانی، تصریح شده باشد، نداریم و ثابت نیست و در احادیث، تصریحی به این مسائل اخیر، نشده است. اما ادعای عصمت و معصوم جلوه دادن یمانی و فرزند امام مهدی بودن یمانی، سخنی گزاف، باطل و کذب است. و هیچ دلیل روایی و حدیثی نداریم.

خروج و قیام یمانی، تنها نشانه بسیار نزدیک بودن ظهور امام مهدی را نشان می دهد و در احادیث و روایات، برای یمانی، نقش زمینه سازی و تمهید برای حکومت امام مهدی گزارش نشده است. بلکه در مقابل، نقش زمینه سازی برای ظهور را در احادیث، بر عهده قومی از مشرق زمین (ایرانیان) نهاده شده است که با قیام مردی از قم (جاØ¡ رجل من اهل قم) آغاز و در ادامه توسط جانشین ایشان، رایÛ€ الخراسانی که نیز به عنوان پرچم هدایت است و همراه ایشان یاوران مهدی حضور دارند(معهم نفر من اصحاب قائم)، ادامه می یابد و ایرانیان، اولین شکست سفیانی را در عراق، را به سفیانی تحمیل کرده و آنگاه پرچم خراسانی و ایرانیان، برای بیعت با حضرت، نزد امام مهدی، فرستاده میشود. از امام باقر علیه السلام نقل شده است:

... فَإِذÙŽا ظÙŽهÙŽرÙŽ الÙ’مÙŽهÙ’دِیُّ بÙŽعÙŽثÙŽ إِلÙŽیÙ’هِ بِالÙ’بÙŽیÙ’عÙŽهِ. (شیخ طوسی، الغیبÛ€، ص ۴۵۲. این حماد، الفتن، ص ۲۱۶)

... وقتی حضرت مهدی ظهور فرمودند برای بیعت، نزد ایشان می روند.

و اما در این‌باره که آیا یمانی، محضر مبارک امام مهدی را درک می کند یا خیر، به دلیل فقدان روایات معتبر، نمیتوان قاطعانه قضاوت کرد. در عین حال، در میان احادیث، اشاره‌هایی به اتصال نهضت یمانی به زمان ظهور و رسیدن یمانی به فیض درک محضر امام مهدی و وزیر بودن از جانب ایشان، وجود دارد.

-------------------------

* دانش آموخته حوزه علمیه قم

منبع : رجانیوز