چرا امام علی(ع) را حیدر کرار مینامند؟

سایت نودیها : در برخی روایات یکی از نام‌های امام علی(ع) «حیدر» معرفی شده است. یکی از آن روایات، روایتی است که داستان جنگ خیبر را نقل می‌کند. بر اساس این روایت امام علی(ع) هنگام مواجهه با مرحب (پهلوان یهودیان خیبر) خود را به نام «حیدر» معرفی می‌کند.۱ البته ذکر چنین لقبی برای حضرتشان اختصاص به این مورد نداردØ› در موارد دیگری نیز تصریح به این نام شده است.۲

به نظر می‌رسد «حیدر» یکی از نام‌های تقریباÙ‹ مشهور امام علی است. شاهد این مدعا این است که بسیاری از فرهنگ نویسان زبان عربی نیز تصریح می‌کنند که «حیدر» یا «حیدره» یکی از نام‌های امام علی(ع) است.۳

معنای حیدر

در زبان عربی حیدر به معنای «شیر»(نماد شجاعت و شکست ناپذیری) است. البته با این توضیح که از ویژگی‌های زبان عربی آن است که برای یک چیز به لحاظ ویژگی‌های مختلف نام‌های متعدد قرار می‌دهد. در مورد علت نام‌گذاری شیر به حیدر دو نظریه مطرح کرده‌اندØ› یک این‌که شیر را به جهت داشتن مقام فرمانروایی و سلطنت «حیدر» می‌گویند. دلیل دیگر نامیدن شیر به حیدرØ› این است دارای گردنی کلفت و دست (ساعد و بازوی) قوی است. به همین جهت به جوانی که دارای بدنی پر و محکم و قدرتی سترک باشد جوان حادر می‌گویند.۴

البته بعضی نیز در مورد معنای حیدر می‌گویند حیدر به معنای دور اندیش و کسی است که در ظرافت‌ها و نکته‌های دقیق امور و کارها اندیشه می‌کند.۵

صفت کرار

«کرار» به معنای کسی است که در هنگام جنگ، پی در پی و بسیار حمله کند.۶ این وصف و لقب یکی از القابی است که پیامبر اکرم(ص) به امام علی(ع) داده است. خلاصه داستان به این صورت است که پیامبر اکرم(ص) پس از این‌که چند فرمانده برای گشایش قلعه خیبر تعیین نمودند و همه آنها بدون این‌که موفقیتی به دست آورند عقب نشینی کردند، فرمودند: «فردا مردÙ‰ همانند خودم را به سوی ایشان یهود خیبر مÙ‰‌‏فرستم که هم اوØ› خدا و رسولش را دوست مÙ‰‌‏دارد، و هم خدا و رسولش او را دوست مÙ‰‌‏دارند. او حمله‏کننده‌‏اÙ‰ بÙ‰‌‏گریز (کرار غیر فرار) است، و باز نگردد تا آن‌که خدا فتح و پیروزÙ‰ را به وÙ‰ ارزانÙ‰ دارد». پیامبر اسلام پیش از اعزام، نوید فتح و پیروزÙ‰ داد، پس یاران آن‌حضرت در پÙ‰ این کلام براÙ‰ آن‌که انتخاب شوند گردن کشیدند، و چون فردا شد، رسول خدا(ص) علÙ‰ را فراخوانده و به سوی یهودیان خیبر فرستاد، پس علÙ‰(ع) را بدین فضیلت برگزید و او را «حیدر کرÙ‘ار» «حمله ‏کننده‌‏اÙ‰ بÙ‰‌‏گریز» نامید.۷

پی نوشت ها:

۱. خلاصه جریان این‌گونه است: مرحب یهودÙ‰، مردÙ‰ شجاع و بلند قد بود و هیچ کسÙ‰ نمى‏‌توانست در برابر او ایستادگÙ‰ کند. دایه‌‏اÙ‰ داشت که کتاب‌هاÙ‰ گذشتگان را بر او مÙ‰‌‏خواند و مى‏‌گفت: هر کس مقابل تو قرار گرفت با او جنگ کن مگر کسÙ‰ که اسمش حیدر است. اگر در مقابل او مقاومت کنÙ‰، به هلاکت مÙ‰‌‏رسÙ‰. در جنگ خیبر، وقتÙ‰ که مردم از مقابله با دشمن عاجز شدند، به پیامبر(ص) شکایت بردند و از حضرتش تقاضا کردند تا علÙ‰(ع) را به مصاف دشمن بفرستد. چشم علÙ‰ درد مÙ‰‌‏کرد. پیامبر اکرم در چشم ایشان از آب دهان مبارکش انداخت، خوب شد. سپس فرمود: «یا علÙ‰! شرÙ‘ مرحب را از ما دفع کن».

وقتÙ‰ که علÙ‰(ع) به طرف او رفت، مرحب نیز با سرعت به طرف آن‌حضرت آمد و هیچ اعتنایÙ‰ نکرد و گفت: «من کسÙ‰ هستم که مادرم مرا مرحب نامیده است». علÙ‰ نیز فرمود: «و من کسÙ‰ هستم که مادرم مرا حیدر نامیده است». وقتÙ‰ که مرحب، این سخن را شنید به خاطر آورد آنچه را که از دایه‌‏اش شنیده بودØ› لذا فرار کرد. (دایه‏اش گفته بود: با کسÙ‰ که اسمش حیدر است جنگ نکن و الا کشته خواهÙ‰ شد). ابلیس به صورت انسانÙ‰ جلو او را گرفت و گفت: کجا فرار مÙ‰‌‏کنÙ‰؟ گفت: به من گفته شده که از حیدر بترسم‏. ابلیس گفت: حیدر که تنها این شخص نیست و حیدر نام در دنیا زیاد است، بر گرد شاید او را بکشÙ‰ و اگر او را بکشÙ‰ سرور قومت مى‏‌شوÙ‰ و من نیز پشتیبان تو هستم. مرحب برگشت و در اندک زمانÙ‰، علÙ‰(ع) او را کشت. ر. ک:  مفید، محمد بن محمد، الØ¥رشاد للمفید، ترجمه، ساعدÙ‰ خراسانÙ‰، محمد باقر، ص ۱۱۳، تهران، اسلامیه، چاپ اول، ۱۳۸۰ش. قطب الدین راوندÙ‰، سعید بن هبه الله، محرمÙ‰، غلام حسن، جلوه‌‏هاÙ‰ اعجاز معصومین علیهم السلام (ترجمه الخرائج و الجرائج)، ص ۱۷۶، قم، دفتر انتشارات اسلامÙ‰، قم، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.

 .۲ ر. ک: ابن شاذان قمÙ‰، Ø£بو الفضل شاذان بن جبرئیل، الفضائل، ص ۱۷۰، قم، رضÙ‰، چاپ دوم، ۱۳۶۳ش.

۳. «الحÙŽیÙ’دÙŽرÙŽهُ: من Ø£ÙŽسÙ’مÙŽاءِ الØ£سÙŽدِ، و به سُمِّیÙŽ عÙŽلیُّ بنُ Ø£بی طالبٍ- رضی اللÙ‘ÙŽه عنه- حÙŽیÙ’دÙŽرÙŽهÙŽ». صاحب بن عباد، Ø¥سماعیل بن عباد، المحیط فی اللغه، ج ۳، ص ۳۶، بیروت، عالم الکتاب، چاپ اول، ۱۴۱۴ق. ابن منظور نیز در لسان العرب تصریح می‌کند یکی از نام‌های امام علی(ع) حیدر بوده است. ابن منظور، لسان العرب، ج ۳، ص ۲۶۱، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.

۴. الحÙŽادُورُ، و الحÙŽیÙ’دÙŽرُ، و الحÙŽیÙ’دÙŽرÙŽهُ: الØ£ÙŽسÙŽدُ. و من مجازِهِ: رماهُ اللÙ‘هُ‏ بِالÙ’حÙŽیÙ’دÙŽرÙŽهِ، Ø£ی بالهÙŽلÙŽکÙŽهِ و بالدÙ‘اهیهِ الشÙ‘دیدهِ، کØ£نÙ‘ها الØ£سد فی شدÙ‘تها الحÙŽیÙ’دÙŽرÙŽهُ: الØ£ÙŽسدØ› قال: و السÙ‘ÙŽنÙ’دÙŽرÙŽهُ مکیال کبیرØ› و قال ابن الØ£ÙŽعرابی: الحÙŽیÙ’دÙŽرÙŽه فی الأُسÙ’دِ مثل المÙŽلِکِ فی الناسØ› قال Ø£ÙŽبو العباس: یعنی لغلظ عنقه و قوÙ‘ه ساعدیهØ› و منه غلام‏ حادر إِذا کان ممتلئ البدن شدید البطشØ› قال و الیاØ¡ و الهاØ¡ زائدتان. ر. ک: لسان العرب، ماده «حدر».

۵. قÙŽالÙŽ جÙŽابِرÙŒ الÙ’جُعÙ’فِیُ‏ الÙ’حÙŽیÙ’دÙŽرُ هُوÙŽ الÙ’حÙŽازِمُ النÙ‘ÙŽظÙ‘ÙŽارُ فِی دÙŽقÙŽائِقِ الْأَشÙ’یÙŽاءِ. ابن شهر آشوب مازندرانÙ‰، محمد بن علÙ‰، مناقب آل Ø£بی طالب علیهم السلام(لابن شهرآشوب)، ج ‏۳، ص ۱۱۰، قم، علامه، چاپ: اول، ۱۳۷۹ق.

۶. سیاح، احمد، فرهنگ جامع، ماده «کرر».

 ۷. ابن شعبه، حسن بن علÙ‰، تحف العقول، ترجمه، جعفرÙ‰، بهراد، ص ۳۴۱، تهران، دار الکتب الØ¥سلامیه، چاپ اول، ۱۳۸۱ش.

منبع: اسلام کوئست

باشگاه خبرنگاران